<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>expositie &#8211; Indipendenza</title>
	<atom:link href="https://indipendenza.nl/category/expositie/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://indipendenza.nl</link>
	<description>Altijd nieuwsgierig - Longreads over cultuur</description>
	<lastBuildDate>Sun, 30 Aug 2026 14:40:42 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1</generator>

<image>
	<url>https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2016/10/cropped-header-1-32x32.jpg</url>
	<title>expositie &#8211; Indipendenza</title>
	<link>https://indipendenza.nl</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Tips voor boeiende kunsttentoonstellingen in 2026</title>
		<link>https://indipendenza.nl/indipendenza-tipt-tentoonstellingen/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Indipendenza]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 02 Aug 2026 10:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[expositie]]></category>
		<category><![CDATA[fotografie]]></category>
		<category><![CDATA[kunst]]></category>
		<category><![CDATA[design]]></category>
		<category><![CDATA[exposities]]></category>
		<category><![CDATA[galeries]]></category>
		<category><![CDATA[musea]]></category>
		<category><![CDATA[tentoonstellingen]]></category>
		<category><![CDATA[tips voor tentoonstellingen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://indipendenza.nl/?p=4136</guid>

					<description><![CDATA[Hou je van kunst maar weet je niet waar je heen wilt gaan? Indipendenza tipt aldoor interessante nieuwe kunsttentoonstellingen. Bekijk hieronder tips voor lopende exposities. Bijgewerkt t/m 27 augustus 2026 Tot 13 september 2026: So far so good, in 38CC, Delft Wat houdt de tentoonstelling in? Bij 38CC zien we werken van vijf jonge kunstenaars, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h2 class="wp-block-heading">Hou je van kunst maar weet je niet waar je heen wilt gaan? Indipendenza tipt aldoor interessante nieuwe kunsttentoonstellingen. Bekijk hieronder tips voor lopende exposities.</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Bijgewerkt t/m 27 augustus 2026</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h3 class="wp-block-heading">Tot 13 september 2026: So far so good, in 38CC, Delft</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat houdt de tentoonstelling in?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij 38CC zien we werken van vijf jonge kunstenaars, Frans van Hoek, Katerina Varella, Shana de Villiers, Sasja Houba en Boris Deben. Het thema: wat maakt ons tot wat we zijn? Oftewel: &#8216;Vijf jonge kunstenaars die identiteit onderzoeken vanuit verschillende perspectieven.&#8217; De toon is vrij luchtig met een beetje serieuze ondertoon, zoals vaker bij 38CC. De expositie gaat gepaard met workshops voor kinderen, bekijk <a href="https://www.38cc.nl/bobbi-s-summer-school-workshops" data-type="link" data-id="https://www.38cc.nl/bobbi-s-summer-school-workshops" target="_blank" rel="noopener">de website van 38CC</a> voor meer informatie.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat was de moeite waard?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Een groepstentoonstelling is vaak lastig om eenheid in te vinden. <em>So far so good</em> zoekt daar ook niet echt naar: deze vijf kunstenaars pakken het wat uitgekauwde onderwerp allemaal wezenlijk anders op, in afbeelding en materiaal. Wat valt op: veel vaardigheid met materialen en vrijwel geen technologie (is dit echt 2026?).</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat is mijn mening?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Identiteit is een net als gender of duurzaamheid een thema dat (te) vaak langskomt in de kunst. Tegelijk blijft het ook iets vaags. Gelukkig vraagt deze expo zich dat ook een beetje af. Het is hier meer een startpunt &#8211; geen navelstaarderij zoals je bij IDFA-documentaires vaak ziet. En speels genoeg om te blijven verrassen, met voetbalshirts voor verdwenen beschavingen en schildersculpturen over het leven in Cyprus. Prima reden wat mij betreft om even een ommetje te maken naar de Papenstraat in Delft.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waar vind je meer informatie?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.38cc.nl/bobbi-s-summer-school-2026" data-type="link" data-id="https://www.38cc.nl/bobbi-s-summer-school-2026" target="_blank" rel="noopener">Bekijk de website van 38CC</a></p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="605" height="604" data-id="5429" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-01.png" alt="" class="wp-image-5429" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-01.png 605w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-01-300x300.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-01-150x150.png 150w" sizes="(max-width: 605px) 100vw, 605px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="571" height="724" data-id="5430" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-03.png" alt="" class="wp-image-5430" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-03.png 571w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-03-237x300.png 237w" sizes="(max-width: 571px) 100vw, 571px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="522" height="578" data-id="5431" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-04.png" alt="" class="wp-image-5431" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-04.png 522w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/38CC-so-far-so-good-klein-04-271x300.png 271w" sizes="(max-width: 522px) 100vw, 522px" /></figure>
</figure>



<div style="height:18px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<h3 class="wp-block-heading">Tot 27 september 2026: Lou Loeber, kunstenaar en idealist, in Stedelijk Museum Schiedam</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat houdt de tentoonstelling in?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Lou Loeber was een Nederlandse kunstenares die leefde van 1894 tot 1983 en dus veel bewogen geschiedenis meemaakte. Ze was snel uitgekeken op de voorzichtige stijl van de academie en ging haar eigen stijl achterna. Dat werd een zeer herkenbare eigen stijl, die een beetje in het midden ligt van Piet Mondriaan en Bridget Riley; strak, abstract maar wel figuratief. Grappig is de totstandkoming van de expositie: het Stedelijk Museum Schiedam vroeg of er particulieren waren die werken van Lou Loeber wilden laten exposeren. Overal en nergens kwamen schilderijen van Loeber vandaan en die completeerden deze overzichtstentoonstelling.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat was de moeite waard?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie houdt van kunst die niet de onrust of onzekerheid opzoekt, maar wel vrij strak en symmetrisch is, zal deze expositie denk ik wel waarderen. Vergelijk het eens met iemand als George Grosz, diens werk zat vol provocerende boodschappen over zijn tijd. Bij Loeber is het allemaal veel overzichtelijker en ze koestert vooral de positieve kant der dingen. Met de oorlog kon ze ook niets. Ondertussen ontwikkelde ze wel een typische stijl, zoals blijkt uit werken als <em>Geranium</em>, <em>Houthandel</em> en <em>Haven van Porto</em> (hieronder, midden). Als kunstenares had ze het hart op de goede plaats: de kunst moest voor iedereen (betaalbaar) zijn, universeel en begrijpelijk, dus geen exclusief iets waar miljoenen voor betaald moeten worden door mensen die het &#8216;mooi&#8217; vinden.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat is mijn mening?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik leerde Loeber kennen als een voorbeeld van grote vrouwelijke talenten die niet al te veel aandacht kregen in hun tijd. Voor de hand liggende kritiek is dat het af en toe wat te harmonieus en té socialistisch oogt en niet veel heeft met de realiteit waarin mensen leven. Wat zij dan van een fabriek maakt (derde hieronder) is wel bijzonder mooi. Grappig is dat het me ook soms aan games deed denken &#8211; met name platformgames &#8211; met dezelfde rechte vormen en heldere, contrastrijke kleuren, en daarmee is het ook zijn tijd vooruit.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waar vind je meer informatie?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://stedelijkmuseumschiedam.nl/tentoonstelling/eerbetoon-aan-kunstenaar-lou-loeber/" data-type="link" data-id="https://stedelijkmuseumschiedam.nl/tentoonstelling/eerbetoon-aan-kunstenaar-lou-loeber/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Bekijk de website van Stedelijk Museum Schiedam</a></p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="864" height="571" data-id="5389" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-01.png" alt="" class="wp-image-5389" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-01.png 864w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-01-300x198.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-01-768x508.png 768w" sizes="auto, (max-width: 864px) 100vw, 864px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="767" height="586" data-id="5390" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-02.png" alt="" class="wp-image-5390" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-02.png 767w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-02-300x229.png 300w" sizes="auto, (max-width: 767px) 100vw, 767px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="550" height="491" data-id="5391" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-03.png" alt="" class="wp-image-5391" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-03.png 550w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/07/loeber-03-300x268.png 300w" sizes="auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px" /></figure>
</figure>



<div style="height:11px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<h3 class="wp-block-heading">Tot 18 oktober 2026: Martine Gutierrez: Wunderkind, in Huis Marseille Amsterdam</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat houdt de tentoonstelling in?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Martine Gutierrez (toen nog Martin geheten) maakte al op 10-jarige leeftijd een speelfilm over zijn/haar au-pair, hier op de bovenste verdieping te zien. Het geeft wel aan uit wat voor kunstzinnig hout ze was gesneden. Haar eigen persoonlijkheid is haar favoriete onderwerp en die lijn werkte ze de jaren erna uit als kunstenares. Dat verwijst naar gender en de Guatamalteekse cultuur (waar haar vader vandaan komt). Gutierrez legt het zo uit: “Ik was moeilijk te begrijpen, mensen wisten niet wat ze van me moesten maken. Ik was iedereens probleem.” Daar bovenop vond haar moeder haar een wonderkind &#8211; een last die je moet kunnen dragen als beginnend kunstenaar.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat was de moeite waard?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Gutierrez past met haar werk goed in deze tijd, met de vele egokanalen op Instagram, documentaires over eigen families, verhalen over zoektochten naar identiteiten. In een interview in <em>Het Parool</em> staat het goed uitgelegd: &#8220;Terwijl de meeste kinderen zich redelijk geruisloos schikken naar de genderrollen die ze krijgen voorgeschoteld met roze jurkjes en blauwe voetbalshirts, legde de vroegwijze Gutierrez de mensen in haar omgeving onder de loep en ook die omgeving zelf. Identiteit werd een blok klei dat zich in allerlei vormen laat kneden. Zelf zegt ze: “In mijn werk ben ik popster, danser en actrice. Maar ik ben vooral een zeemeermin.”&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat is mijn mening?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Van tijd tot tijd zie je een expositie waar je niet echt positief of negatief over bent, maar eerder een beetje onverschillig. Ik heb dat met <em>Wunderkind</em>. Of vooral door het altijd wat vage thema &#8216;identiteit&#8217;. Ook al is die bron blijkbaar onuitputtelijk (Het Parool: &#8220;Ook de foto’s waarin Gutierrez niet voorkomt, zijn in wezen zelfportretten&#8221;). De werken genaamd <em>Real Doll</em> in het tuinhuis vind ik dan nog het meest interessant, omdat het een volgende stap in de evolutie van de kunstenaar laat zien: hoe kijk je met jouw persoonlijkheid naar de rest van de wereld?</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waar vind ik meer informatie?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://huismarseille.nl/tentoonstellingen/martine-gutierrez/" data-type="link" data-id="https://huismarseille.nl/tentoonstellingen/martine-gutierrez/" target="_blank" rel="noopener">Bekijk de website van Huis Marseille</a> en lees <a href="https://www.parool.nl/kunst-media/kunstenaar-martine-gutierrez-over-haar-tentoonstelling-in-huis-marseille-ik-presenteer-een-beeld-van-mezelf-maar-wat-je-ziet-ben-ik-niet-altijd~b310b36b/" target="_blank" rel="noopener">het interview op Het Parool</a>.</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="357" height="437" data-id="5432" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-01-klein.png" alt="" class="wp-image-5432" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-01-klein.png 357w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-01-klein-245x300.png 245w" sizes="auto, (max-width: 357px) 100vw, 357px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="431" height="528" data-id="5434" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-02-klein.png" alt="" class="wp-image-5434" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-02-klein.png 431w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-02-klein-245x300.png 245w" sizes="auto, (max-width: 431px) 100vw, 431px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="339" height="495" data-id="5433" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-03-klein.png" alt="" class="wp-image-5433" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-03-klein.png 339w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/08/gutierrez-03-klein-205x300.png 205w" sizes="auto, (max-width: 339px) 100vw, 339px" /></figure>
</figure>



<div style="height:14px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://indipendenza.nl/archief-tips-voor-kunsttentoonstellingen/" data-type="page" data-id="4239" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Bekijk het archief van tentoonstellingen die voorbij zijn</a>.</p>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://indipendenza.nl/over-ons/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Tevreden met het artikel? <strong>Lees meer over Indipendenza</strong></a></div>
</div>



<script type="text/javascript" src="https://cdnjs.buymeacoffee.com/1.0.0/button.prod.min.js" data-name="bmc-button" data-slug="indipendenza" data-color="#e6780b" data-emoji="" data-font="Cookie" data-text="Buy me a coffee" data-outline-color="#000000" data-font-color="#ffffff" data-coffee-color="#FFDD00"></script>



<div style="height:21px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<h3 class="wp-block-heading">Meer tips?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://www.nrc.nl/index/slim-leven/naar-een-museum-dit-zijn-de-beste-exposities-die-je-nu-kunt-zien-a4873255" data-type="link" data-id="https://www.nrc.nl/index/slim-leven/naar-een-museum-dit-zijn-de-beste-exposities-die-je-nu-kunt-zien-a4873255" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Kunsttips NRC</a></li>



<li><a href="https://museumtijdschrift.nl/artikelen/tips/?rslts-strg=true" data-type="link" data-id="https://museumtijdschrift.nl/artikelen/tips/?rslts-strg=true" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Kunsttips Museumtijdschrift</a></li>



<li><a href="https://www.volkskrant.nl/tag/beste-tentoonstellingen?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F" data-type="link" data-id="https://www.volkskrant.nl/tag/beste-tentoonstellingen?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Kunsttips Volkskrant</a></li>



<li><a href="https://www.museum.nl/nl/zien-en-doen/evenementen?mv-PageIndex=0" data-type="link" data-id="https://www.museum.nl/nl/zien-en-doen/evenementen?mv-PageIndex=0" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Kunsttips Museum.nl</a></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Wat is frotteren en hoe maak je er een kunstwerk mee? (interview met Willem Speekenbrink)</title>
		<link>https://indipendenza.nl/wat-is-frotteren-en-hoe-maak-je-er-een-kunstwerk-van/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Indipendenza]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Jan 2026 07:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[expositie]]></category>
		<category><![CDATA[interviews]]></category>
		<category><![CDATA[kunst]]></category>
		<category><![CDATA[berlijn]]></category>
		<category><![CDATA[frotteren]]></category>
		<category><![CDATA[geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[willem speekenbrink]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://indipendenza.nl/?p=4941</guid>

					<description><![CDATA[Kunstenaar Willem Speekenbrink maakte de techniek frotteren eigen &#8211; via een krastechniek teksten of afbeeldingen overnemen. Hij maakte er een kunstwerk mee: Urteile. Deze installatie is in januari in Den Haag te zien. Indipendenza interviewde hem en wilde weten: waar begon dit idee en waarom dit woord? 1000 woorden / 5 minuten leestijd / Thema’s: [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h2 class="wp-block-heading">Kunstenaar Willem Speekenbrink maakte de techniek frotteren eigen &#8211; via een krastechniek teksten of afbeeldingen overnemen. Hij maakte er een kunstwerk mee: <em>Urteile</em>. Deze installatie is in januari in Den Haag te zien. Indipendenza interviewde hem en wilde weten: waar begon dit idee en waarom dit woord?</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>1000 woorden / 5 minuten leestijd</em> / <em>Thema’s: geschiedenis, Berlijn, frotteren, kunst, expositie </em>/ <em>Vorm: </em><em>interview</em></p>



<div style="height:15px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph">De nieuwe expositie van Willem Speekenbrink, <em>Urteile</em>, is vanaf 10 januari 2026 gratis te zien in het venster van Galerie 44 in Molenstraat, midden in het Hofkwartier van Den Haag. We spreken met Willem Speekenbrink over geschiedenis, Berlijn en het overtekenen van teksten op zerken.</p>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waar begon het verhaal van <em>Urteile</em>?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">“Dat verhaal begon eigenlijk al in 1990, vlak na de val van de muur. Ik kon toen twee maanden een atelier ruilen met een Berlijner. Die ging naar mijn atelier in Den Haag, ik naar die van hem in de Auguststrasse in Mitte. We zaten in een kraakpand. In die tijd waren er <em>overal </em>kunstenaars in kraakpanden.<br><br>“Iedere ochtend ging ik op stap want ik moest een tentoonstelling voorbereiden. Om de hoek was er een Garnizoenskerkhof. Dat is gebouwd in de achttiende eeuw. Het is echt de moeite om heen te gaan. Mensen eten daar tussen de middag hun boterhammen. Een fijn parkje met gras en hier en daar een zerk. Een klein groepje vrijwilligers knapt er graven op.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ik zag toen mooie teksten op de zerken en dacht opeens: kan ik dat overnemen? Ik had geen ervaring met het overnemen van teksten door met de platte kant van een potlood op papier te vegen, wat ook wel frotteren wordt genoemd. Ik deed blindelings een stukje papier op een zerk, en toen, heel toevallig, kwam meteen het mooie woord <em>leben</em> naar boven. Ik vond dat wonderlijk op die locatie.<br><br>“Die Berlijnse tentoonstelling heette <em>In case of emergency Schwartz</em>. Ik framede dat woord in een zwart lijstje. Bij de expositie leek het op een schietsleuf, met een donkerrode, bloedachtige achtergrond.”</p>



<div style="height:14px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="754" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/leben-frottage-speekenbrink-1024x754.png" alt="" class="wp-image-4944" style="aspect-ratio:1.3580964144840868;width:543px;height:auto" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/leben-frottage-speekenbrink-1024x754.png 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/leben-frottage-speekenbrink-300x221.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/leben-frottage-speekenbrink-768x566.png 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/leben-frottage-speekenbrink.png 1382w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<div style="height:14px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Toen had je de smaak te pakken.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ik dacht: ik ga alle kerkhoven af. De Duitse Michelingids had vier glossy tijdschriften over graven wereldwijd, daar staan alle lijken van de hele wereld in (lacht). Ik kon toen al die begraafplaatsen af.<br><br>“Ik vond er graven in zeventien talen. Het was echt een wereldoorlog, ontdekte ik toen. India, Marokko, IJsland, Noorwegen hebben ook meegevochten. Zelfs de zoeaven van de paus. Maar ik kon de zinnen op graven niet goed vertalen. Daarom ging ik naar ambassades van al die landen en vroeg aan hen: kunnen jullie dit lezen? Ja hoor, zeiden ze. Ze hielpen mij allemaal.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Dat werd in 1996 een grote tentoonstelling in de Bergkerk in Deventer. Zeventig schietsleuven hingen daar op ooghoogte. In het midden had ik een hekwerk gemaakt, een combinatie van Romeinse lansen en begraafplaatsen met cipressen. In het midden daar weer van stond een hekwerk van rode neonbuizen: een cenotaaf.<br><br>“Het ging mij om de absolute leegheid van teksten op deze oorlogsgraven. Vooral jonge mensen waren in trek als soldaten, als ze nog geen gezin hadden. Er waren jongens bij van 14, 15 jaar. Op het einde werden ook 50-, 60-jarigen ingezet. Ik heb zelfs oorlogsgraven gezien van 70-jarigen. Allemaal gestorven voor hun desbetreffende vaderlanden.”</p>



<div style="height:17px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="400" height="371" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/frottage-speekenbrink-02.png" alt="" class="wp-image-4942" style="aspect-ratio:1.316202364743229;width:471px;height:auto" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/frottage-speekenbrink-02.png 400w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/frottage-speekenbrink-02-300x278.png 300w" sizes="auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px" /></figure>



<div style="height:17px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>En na een pauze van bijna dertig jaar pakte je het frotteren weer op…</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">“Vorig jaar ging ik weer een maand naar Berlijn. Toen wilde ik weer mooie woorden ontdekken. Ik had papieren en een map meegenomen. Als een gek fietste ik door de stad maar kwam nergens tegen wat ik zocht.<br><br>“Tot ik op zeker moment in mijn ooghoek een plaquette zag. Daar viel me het woord <em>Urteile</em> op. Dat plaquette ging over de ‘Volksrechtbank’ van Hitler. Maar er was geen sprake van een rechtbank. Iedereen die er binnenkwam werd afgemaakt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ik spande een velletje op het plaquette en ging frotteren. De eerste keer ging ik door het papier heen. Het moest zachter. Een paar bezoekers gingen met me in gesprek. Zij vonden <em>Urteile </em>ook een opmerkelijk woord. Thuis in mijn atelier goot ik het in gips.”</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Heb je iets met Berlijn?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">“Het is grotendeels toeval. Maar ik kom er wel vaak. Een vriend is daar bloemist met een expositieruimte, waar ik ook vaak exposeerde. We ruilen in de vakantie vaak van stad. Dit jaar voor de derde keer. Ga ik meteen kijken of ik nog andere woorden kan vinden!<br><br>“Ik hou van de stad maar de monumenten in Berlijn zijn over het algemeen vrij belabberd. Er zijn een paar uitzonderingen die ik wel mooi vind. Er is er een van Karl Liebknecht, met alleen een sokkel. Dat vind ik wel een mooie. En een groot gat in de vloer met een bibliotheek zonder boeken. Dat gaat over de boekverbranding.”</p>



<div style="height:13px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="643" height="900" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/poster-urteile-speekenbrink-01.png" alt="" class="wp-image-4945" style="aspect-ratio:0.7144465909723496;width:489px;height:auto" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/poster-urteile-speekenbrink-01.png 643w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2026/01/poster-urteile-speekenbrink-01-214x300.png 214w" sizes="auto, (max-width: 643px) 100vw, 643px" /></figure>



<div style="height:12px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Kun je iets meer vertellen over de expositie in het venster van Galerie 44?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>Urteile</em> is te zien in het venster van Galerie 44 in de Molenstraat. Ik heb kranten opgestapeld, ongeveer 80 centimeter hoog. Daar ligt een zwaar blok op, met een lampje erboven, en aan de achterkant hangt een gouden behang met het woord: <em>Urteile</em>.&nbsp;<br><br>“Ik wil graag dat mensen reflecteren over wat dat betekent, de absolute leegheid van teksten op plaquettes en oorlogsgraven. Ze staan voor rigide systemen die mensen klein willen houden. Dit is wat er nu ook aan de hand is. Ik begrijp niet waarom de wens er is om de democratie om zeep te helpen. Nu ben ik al op leeftijd maar ik maak me er wel zorgen over, dat mensen er vaak <em>geen </em>zorgen over maken.<br><br>“<em>Urteile </em>is een blikvanger in de Molenstraat. Mensen zullen er meerdere keren langslopen en dan misschien denken: hé, dat is interessant. Dat is waar ik op hoop, die vonk.”</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Urteile was van 8 januari tot 7 februari 2026 te zien bij Galerie 44 in de Molenstraat 44 in Den Haag. </em></p>



<div style="height:21px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://indipendenza.nl/over-ons/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Tevreden met het artikel? <strong>Lees meer over Indipendenza</strong></a></div>
</div>



<div style="height:21px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<h3 class="wp-block-heading">Meer lezen, luisteren of kijken?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://willemspeekenbrink.nl/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Website Willem Speekenbrink</a></li>



<li><a href="https://denhaag.com/nl/galerie-44" data-type="link" data-id="https://denhaag.com/nl/galerie-44" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Galerie 44</a></li>



<li><a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Volksgerichtshof" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Volksgerechtshof op Wikipedia</a></li>
</ul>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hoe schilder je honderd keer hetzelfde plein in Parijs? (interview met Erik Pape)</title>
		<link>https://indipendenza.nl/hoe-schilder-je-honderd-keer-hetzelfde-plein-in-parijs-interview/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Indipendenza]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Nov 2025 07:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[expositie]]></category>
		<category><![CDATA[interviews]]></category>
		<category><![CDATA[kunst]]></category>
		<category><![CDATA[delft]]></category>
		<category><![CDATA[erik pape]]></category>
		<category><![CDATA[parijs]]></category>
		<category><![CDATA[plein]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://indipendenza.nl/?p=4694</guid>

					<description><![CDATA[Twee keer interviewde ik kunstenaar Erik Pape. Hij bezocht ieder jaar Parijs en schilderde dan altijd hetzelfde plein, het Place Stalingrad. Nu is er een overzichtstentoonstelling in Museum Rijswijk. Tijd om de twee interviews te herpubliceren. Wat Indipendenza wil weten: hoe kun je niet saai raken van steeds hetzelfde onderwerp? 2352 woorden / 12 minuten [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h2 class="wp-block-heading">Twee keer interviewde ik kunstenaar Erik Pape. Hij bezocht ieder jaar Parijs en schilderde dan altijd hetzelfde plein, het Place Stalingrad. Nu is er een overzichtstentoonstelling in Museum Rijswijk. Tijd om de twee interviews te herpubliceren. Wat Indipendenza wil weten: hoe kun je niet saai raken van steeds hetzelfde onderwerp?</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>2352 woorden / 12 minuten leestijd / Thema’s: geschiedenis, Parijs, reizen, kunst, schilderkunst /</em> <em>Deze interviews zijn eerder verschenen op Jegens &amp; Tevens</em></p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph">Er zijn talloze kunstenaars die zich door slechts een onderwerp laten inspireren. Pieter Claesz en zijn stillevens. Philip Akkerman die elke dag een zelfportret schildert. Monet die zich door station Saint-Lazare liet inspireren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En Erik Pape krijgt nooit genoeg van het Place de la bataille-de-Stalingrad in Parijs, gelegen in het noordoosten van de stad, vlakbij Gare de l&#8217;Est, Bassin de la Vilette en metrostation Jaurès. In de volksmond wordt het ook wel het Place Stalingrad genoemd. Het ziet er ongeveer zo uit (foto 2025):</p>



<div style="height:23px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="642" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/place-stalingrad-jaures-01-1024x642.png" alt="" class="wp-image-4711" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/place-stalingrad-jaures-01-1024x642.png 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/place-stalingrad-jaures-01-300x188.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/place-stalingrad-jaures-01-768x481.png 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/place-stalingrad-jaures-01.png 1374w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<div style="height:23px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph">Ik sprak Erik Pape toen over naar aanleiding van een expositie in 2015 in 38CC. Mooie verhalen over geplunderde galeries, ontmoetingen met Chirac en vriendschappen met clochards. In het cafeetje bij 38CC &#8211; toen nog aan de Hooikade &#8211; spraken we over zijn passie voor dit ene plein. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In 2021 deed ik een follow-up-interview in verband met de coronatijd. Deze twee interviews heb ik hieronder samengevoegd.</p>



<div style="height:10px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="has-palette-color-6-color has-palette-color-5-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-2 wp-block-paragraph"><strong>Exposities in Rijswijk en Den Haag</strong><br>Sinds de coronacrisis reist Erik Pape niet meer jaarlijks naar Parijs. Hij haalt nu inspiratie uit de vele, vele notitieboeken die hij heeft getekend en de video&#8217;s die hij maakte. En maakte een nieuwe reeks, genaamd <em>Dingen die mij opvielen.</em> Zijn werk was in 2025 te zien in <a href="https://www.museumrijswijk.nl/tentoonstelling-erik-pape--dingen-die-mij-opvielen-339" data-type="link" data-id="https://www.museumrijswijk.nl/tentoonstelling-erik-pape--dingen-die-mij-opvielen-339" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Museum Rijswijk</a> en in <a href="https://mauritsvandelaar.nl/" data-type="link" data-id="https://mauritsvandelaar.nl/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">galerie Maurits van de Laar</a>.</p>



<div style="height:15px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Hoe ontstond de passie voor Parijs?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen ik op de mulo zat wilde ik al naar Parijs. In Den Haag had je een vleeshandelaar die wekelijks naar de hallen in Parijs reed, en dan kon je voor 25 gulden heen en terug. Maar dat heb ik nooit gedaan.&nbsp;Eind jaren zeventig kreeg ik een aantal reisbeurzen om erheen te gaan. Ik ben begonnen in het midden van Parijs.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Mijn vrienden woonden toen nog aan de Boulevard Saint-Germain. Ik begon met het schilderen van fonteinen en vijvers. Ik vond het daar veel weidser. De afstand werkt ook mee, dat je anoniem in zo’n stad kunt werken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vanuit een punt ben ik stersgewijs door Parijs gaan wandelen. Op een gegeven moment kwam ik uit bij het Canal Saint-Martin. Daar zat een bocht in. Bochten vind ik nogal mooi. Als je dan dat Canal afloopt, kom je op het Place Stalingrad terecht. Dit plein is een kruising van uitvalswegen naar het noorden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vroeger was het een busstation en vertrokken er bussen naar Joegoslavië, Spanje, Italië, voor alle gastarbeiders. Een mooi art deco busstation. Nu is het helemaal opnieuw ingericht.</p>



<div style="height:17px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="758" height="566" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_17-edited.jpg" alt="" class="wp-image-4759" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_17-edited.jpg 758w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_17-edited-300x224.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 758px) 100vw, 758px" /></figure>



<div style="height:17px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph">Toen ik daar aankwam, werd ik wel gegrepen door de metro die daar bovengronds gaat. Dat is metrolijn 2. Midden op het plein, dat niet echt een plein is, meer een weg, heb je La Rotonde, en daaromheen slingert die ijzeren metro.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die zuilen vond ik meteen fantastisch. Met zo’n Korintisch-Dorisch kapiteel erbovenop. Als je eronder staat, lijkt het net of je in een kerk staat. Omdat die lijn slingert, krijg je dat die zuilen niet op een rij staan. Zo krijg je perspectieven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Natuurlijk heb ik nog verder gekeken. Je hebt ook lijn 6, aan de zuidkant, die gaat ook bovenlangs. Maar ik had er niet hetzelfde gevoel bij. Het is bij dit plein gebleven. Ik zou ook best andere mooie locaties in de rest van Europa willen ontdekken, maar dan heb ik een driedubbel leven nodig.</p>



<div style="height:11px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<iframe loading="lazy" title="Erik Pape Paintings" width="1000" height="750" src="https://www.youtube.com/embed/laDM9oE_uhU?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>
</div></figure>



<div style="height:25px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Hoe ziet je werkdag eruit op het Place Stalingrad?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sinds 1980 ga ik de hele maand september naar Parijs om te werken. Vrienden hebben een kamer voor me, die doen het eten en mijn was. Fantastische vrienden! Rond een uur of half elf ’s ochtends vertrek ik naar Place Stalingrad, maak ik aquarellen, eet ik in een brasserie, en een uur of vijf ga ik weer terug.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De aquarellen maak ik meestal maar van een punt. Ik zit op het basement van een zuil, dus buiten, en dan kun je zo verschillende richtingen uit kijken. Als ik er eenmaal zit, hoor ik niets meer. Als een metro boven mijn hoofd raast, heb ik dat niet meer in de gaten. De auto’s merk ik ook niet meer op. Dan verdwijn ik in de entourage.</p>



<div style="height:13px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="811" height="835" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_schetsboek03.jpg" alt="" class="wp-image-4698" style="width:451px;height:auto" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_schetsboek03.jpg 811w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_schetsboek03-291x300.jpg 291w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_schetsboek03-768x791.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 811px) 100vw, 811px" /></figure>



<div style="height:13px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph">Ik schets voornamelijk architectuur en bomen. Mensen zijn inwisselbaar en het plein is statisch. Als ik ook mensen ga schilderen, wordt het zo anekdotisch. En er zijn al genoeg kitschschilders in Parijs.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik denk dat mijn liefde voor het Place Stalingrad komt door die rare slinger en door de aparte ambiance van het plein. Het is levendig, er zijn veel nationaliteiten. In het begin waren het vooral arbeiders die er tussen de middag in brasseries aten, moest je nog in de rij staan om binnen te komen.<br>&nbsp;<br>De aquarellen zitten in een boek. Als ik het boek gemaakt hebt, gaat het dicht. In mijn atelier probeer ik het voor de geest te halen, zonder in zo’n boek te kijken. Dan gaat het schilderen beginnen. Die aquarellen zijn een houvast, een dagboek.</p>



<div style="height:22px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Hoe is het werk geëvolueerd?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Het eerste doek was een weergave van wat ik zag. Dat is langzamerhand geëvolueerd met de indrukken die je daar krijgt, de verbondenheid die je daar krijgt. Clochards die me herkennen na al die jaren. Ik heb een eigen plek bij de brasserie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar ook technisch verander je. Het zit in steeds meer de ruimte opzoeken, in het schilderij zelf, hoe je dingen gaat plaatsen op het vlak. Het is de bedoeling dat geen werk op elkaar lijkt. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De kleuren bepaal ik intuïtief, soms gewoon welke kleur voor handen is. Bij de laatste schilderijen is ook zilververf verwerkt. De metro is met zilververf beschilderd. Ik dacht: waarom niet. Dat is een verwijzing naar de realiteit.</p>



<div style="height:15px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="766" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_20-1024x766.jpg" alt="" class="wp-image-4705" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_20-1024x766.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_20-300x224.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_20-768x574.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_20.jpg 1050w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<div style="height:19px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>De locatie is in de loop der jaren vast ook veranderd.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is nu totaal anders. De buurt is overgenomen door yuppen. Het was ook wel een vreselijke buurt en ’s avonds is het er nog steeds niet veilig. Je wordt ook altijd gewaarschuwd: ga niet daarheen! Er wordt veel gedeald. Ik kom er niet graag meer ’s avonds, hooguit om even te filmen, en dan snel weer terug.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Eind jaren negentig, begin 2000, was het veel gemoedelijker. Kwam er een bus met joodse kinderen, en die gingen spelen tussen de Arabieren. Langzamerhand is dat geëscaleerd. Veel mannen die jongens daar ronselden met een Koran in hun handen. De aanslagplegers van Charlie Hebdo kwamen daar ook vandaan, Place Stalingrad.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die thema’s zie je niet direct terug in mijn werk. Het blijft wel in mijn hoofd hangen. Mijn doeken zijn ook beslist niet zonnig impressionistisch. De grauwheid van het bestaan zie je denk ik wel terug in de doeken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er liggen daar bijvoorbeeld enorm veel clochards te slapen. Daar heb ik wat mee, ik trek me dat wel aan. Als er een clochard voor de deur ligt van die vrienden van mij, en dat gebeurt wel eens, dan wordt hem eten gegeven. Je hebt clochards die nooit de wijk verlaten en die onderhouden worden door de buurt. Alleen de politie is erg repressief.</p>



<div style="height:19px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="776" height="595" data-id="4709" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_28.jpg" alt="" class="wp-image-4709" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_28.jpg 776w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_28-300x230.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_28-768x589.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 776px) 100vw, 776px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" data-id="4708" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_27-1024x768.jpg" alt="" class="wp-image-4708" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_27-1024x768.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_27-300x225.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_27-768x576.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_27.jpg 1306w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1009" height="656" data-id="4707" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_24.jpg" alt="" class="wp-image-4707" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_24.jpg 1009w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_24-300x195.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_24-768x499.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 1009px) 100vw, 1009px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" data-id="4706" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_23-1024x768.jpg" alt="" class="wp-image-4706" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_23-1024x768.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_23-300x225.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_23-768x576.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_23.jpg 1306w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="749" data-id="4703" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_16-1024x749.jpg" alt="" class="wp-image-4703" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_16-1024x749.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_16-300x219.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_16-768x562.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_16.jpg 1150w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="758" data-id="4702" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_14-1024x758.jpg" alt="" class="wp-image-4702" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_14-1024x758.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_14-300x222.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_14-768x569.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_14.jpg 1160w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="715" data-id="4718" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_19-1024x715.jpg" alt="" class="wp-image-4718" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_19-1024x715.jpg 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_19-300x210.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_19-768x537.jpg 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_19.jpg 1218w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="660" height="580" data-id="4700" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_06.jpg" alt="" class="wp-image-4700" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_06.jpg 660w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/expositie_06-300x264.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 660px) 100vw, 660px" /></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="874" height="696" data-id="4710" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/still_uit_video.jpg" alt="" class="wp-image-4710" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/still_uit_video.jpg 874w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/still_uit_video-300x239.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/still_uit_video-768x612.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 874px) 100vw, 874px" /><figcaption class="wp-element-caption">still uit een vdeo van Erik Pape</figcaption></figure>
<figcaption class="blocks-gallery-caption wp-element-caption"><em>Diverse schilderijen van Erik Pape (en een still uit een video) over Place Stalingrad.</em></figcaption></figure>



<div style="height:14px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Is het project ooit afgelopen?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij mij is het zo dat ik vrij snel achter elkaar schilder, tot er zo’n punt komt waarvan ik denk: ik moet ze allemaal herzien. Een voor een gaan ze aan de muur. Welke niet bevallen, die worden aangepakt. Een stuk is wel goed, een stuk klopt niet. Er zitten erbij die drie of vier keer zijn overschilderd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op zeker moment dacht ik: waarom doorschilderen? Ik kan beter alles opnieuw bekijken. En daaruit leren wat kan blijven staan en wat weg kan. Er is altijd wel iets in een schilderij of tekening wat goed is, dat is dan het uitgangspunt. Het moet wel verband hebben met het onderliggende. Dus als je een totaal ander schilderij overheen zou maken, dat werkt niet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het kan zelfs zijn dat schilderijen nog weer aangepast worden. Daarom noem ik ze graag werken in uitvoering. Maar een schilderij dat verkocht is, dan is het afgelopen. Het is moeilijk maar dan zet ik het ook helemaal uit mijn hoofd, bij wijze van spreken ken ik dat schilderij niet meer.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het eigenaardige is dat ik toch nog steeds elke keer het idee heb dat ik het plein niet te pakken krijg. Ik denk steeds: er is iets anders wat erachter zit. Daar probeer ik mijn vinger achter te krijgen. Het heeft vermoedelijk te maken met het mysterie van dat plein. En dat is ook de reden waarom ik elke keer doorschilder.</p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Komt er wel eens respons uit Parijs?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Nee. Ik heb vroeger wel een galerie gehad in Parijs in het winkelgebied van Palais Royal. Maar op een dag werd ik in Parijs gebeld vanuit Den Haag. Iemand vertelde me dat de galerie weg was. Dus ik snel naar die galerie toe maar inderdaad, alles was leeg. ’s Nachts moet er een vrachtwagen voor de deur zijn geparkeerd en alles moet toen zijn ingeladen. Bij de buren gevraagd maar niemand had iets gemerkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En Chirac, de vroegere president, heb ik ooit ontmoet. Ik zat toen te werken bij het Canal Saint-Martin. Hij vroeg me toen: ‘Waarom doe je dit nu in Parijs?’ ‘Vanwege het licht,’ was mijn antwoord. Toen zei hij dat hij net in Delft was geweest. ‘Waarom niet dáár? Het is net zo mooi!’</p>



<div style="height:15px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="875" height="645" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_aanwijzen.jpg" alt="" class="wp-image-4697" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_aanwijzen.jpg 875w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_aanwijzen-300x221.jpg 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik_pape_aanwijzen-768x566.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 875px) 100vw, 875px" /></figure>



<div style="height:20px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Update-interview uit 2021 over de coronatijd die de jaarlijkse bezoeken aan Parijs onderbraken, en de nieuwe reeks die hieruit ontstond: De Dingen die mij opvielen</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Je kon in de coronaperiode niet naar Parijs. Wat heb je in plaats daarvan gedaan?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">In maart dacht ik: misschien dat in augustus alles over is, kan ik in september toch naar Parijs. In de zomermaanden was het ook iets minder met corona. Maar ik vond dat toch te riskant. Als ik de enorme mensenmassa’s de Parijse metro zag binnenstromen… Liever niet daartussen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De lockdown in Parijs was ook heel heftig. De wijk waar ik altijd rondzwerf, was min of meer afgesloten. Er waren straten waar je alleen met een mondkapje op in mocht. De vrienden waar ik ieder jaar logeer, mochten alleen naar buiten met een attest om boodschappen te doen. En dan alleen 1 kilometer in de omtrek. Zij gingen daarom naar hun tweede huis in het zuiden van Frankrijk. Alle restaurants waren ook dicht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In september 2020 bleef ik dus in Delft. In het begin vond ik dat helemaal niet erg want het was hier ook lekker weer. In oktober, november begon het toch aan mij te knagen. Er is iets weg, het is ongrijpbaar waarom het weg is.</p>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Miste je het jaarlijkse bezoek aan Parijs?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik keek wel op internet naar films van Parijs. Dat zegt me dan niets. Ik moet het kennen, ik moet in die straat gelopen hebben bijvoorbeeld. Het moet een verbondenheid hebben met mezelf. Ik dacht ook nog even: zal ik naar Den Haag of Rotterdam gaan en daar gaan rondlopen? Maar ik ken het daar te goed.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In Parijs word ik elke keer weer verrast door kleine dingen die een normale toerist niet ziet. En het menselijke contact met de vaste bewoners van dat plein mis ik ook. Je ziet mensen al vijf jaar op dezelfde bank zitten. De brasserie waar ik altijd kom en waar ik mijn eigen plekje heb.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het plein verandert ook telkens van gezicht. Een jaar of vijf geleden was het plein nog in de ban van de extremistische ronselaars. In 2017 waren die weg en zat het plein vol asielzoekers. Aan de ene kant zaten de mensen met geld in de zon cocktails te drinken, aan de andere kant de asielzoekers in tentjes. Nu is het weer meer drugsgerelateerd. ‘s Avonds is het er linke soep. Je ziet die dingen niet direct terug in mijn werk maar het zit wel in mijn herinneringen.</p>



<div style="height:21px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="766" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik-pape-dingen-die-mij-opvielen-1024x766.png" alt="" class="wp-image-4723" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik-pape-dingen-die-mij-opvielen-1024x766.png 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik-pape-dingen-die-mij-opvielen-300x224.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik-pape-dingen-die-mij-opvielen-768x574.png 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/erik-pape-dingen-die-mij-opvielen.png 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Bloemenvaas, 60 x 80 cm., 06 2020</em></figcaption></figure>



<div style="height:19px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Kun je wat meer vertellen over je nieuwe serie, <em>De dingen die mij opvielen</em>?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik heb in het atelier video’s gekeken die ik de afgelopen jaren heb opgenomen. Dat lampje daar is uit een etalage van een lingeriezaak en heb ik op video gefilmd. Die lampjes zie je in overvloed in Frankrijk. Elke hotelkamer had er vroeger een. Op het moment dat je dat ziet, denk je meteen aan het hotel in 1980 waar het lampje boven de wastafel hing. Het is een samenstelsel van jaren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarnaast een vaas met de sjaal van keramiek. Ik zag een keer twee van die vazen in een kerk naast het beeld van Maria. Ik vond dat zo enorm wonderlijk, heb er ook een video van gemaakt. Met video kan ik eromheen draaien, speelt de omgeving ook meer een rol.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze serie noem ik de De dingen die mij opvielen… Op die puntjes moet staan: tijdens wandelingen. Dan loop je door zo’n straat met veel winkels, ineens schiet ineens iets op je netvlies. Waarom? De kleuren, de vormen, de vreemde entourage. De video is dan een klein geheugensteuntje. Dat is heel klein, niemand die het ziet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik ben ook begonnen om alle schilderijen weer door te kijken en degenen die me niet bevallen weer af te schuren. En opnieuw te gebruiken. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Door die coronatijd denk ik meer na. Het is wel een mooie tijd om goed na te denken waar je mee bezig bent en of alles wat je maakt de waarde heeft die je eraan wilt hechten.</p>



<div style="height:14px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="567" src="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/olieverf_erik_pape-1024x567.png" alt="" class="wp-image-4725" srcset="https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/olieverf_erik_pape-1024x567.png 1024w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/olieverf_erik_pape-300x166.png 300w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/olieverf_erik_pape-768x426.png 768w, https://indipendenza.nl/wp-content/uploads/2025/11/olieverf_erik_pape.png 1505w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://indipendenza.nl/over-ons/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Tevreden met het artikel? <strong>Lees meer over Indipendenza</strong></a></div>
</div>



<div style="height:16px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<h3 class="wp-block-heading">Meer lezen, luisteren of kijken?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://mauritsvandelaar.nl/" data-type="link" data-id="https://mauritsvandelaar.nl/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Website galerie Maurits van de Laar</a></li>



<li><a href="https://erikpape.blogspot.com/" data-type="link" data-id="https://erikpape.blogspot.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Blog Erik Pape</a></li>



<li><a href="https://youtu.be/laDM9oE_uhU" data-type="link" data-id="https://youtu.be/laDM9oE_uhU" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Filmpje van Erik Pape over het plein</a></li>



<li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=msDnU7J75K8" data-type="link" data-id="https://www.youtube.com/watch?v=msDnU7J75K8" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Interview met Erik Pape voor Prinsenhof Delft</a></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
