1 september 2021 / 4410 woorden / 34 minuten leestijd / thema’s: podcast, radio, wetenschap, humor / featured image: Image by Tumisu from Pixabay

Er zijn alleen al meer dan 100.000 Engelstalige podcasts op internet. En dan nog tallozen in andere talen. De beste podcasts, de krenten uit de pap: hoe vind je die? Hoe kun je in het oerwoud van podcasts je weg vinden?

Ik ben een fanatieke podcastluisteraar en help je op weg via dit artikel. Deel 2 van een reeks wat je online gratis aan leerzame dingen kunt vinden. Bekijk ook onze eerder gepubliceerde episode over YouTube.

Wil je zelf podcasts maken? Dit is niet zo’n artikel – hoewel je veel kunt leren van onderstaande podcasts. Dit is ook geen startpagina voor podcasts en er zal altijd iets ontbreken: we houden er slechts een aantal voor het voetlicht. Dit is meer een gids voor mensen die net ‘instappen’ in de wondere wereld van de (informatieve) podcasts.

Eerst een stapje terug: wanneer ontstond de podcast?

Het begrip podcasts is uitgevonden rond 2004 en 2005. Lees deze column in The Guardian waarin volgens sommigen de ‘podcast’ het eerst wordt genoemd (in de zin ‘But what to call it? Audioblogging? Podcasting? GuerillaMedia?’). Een samenvoeging van i-pod (de draagbare audiospeler van Apple) en casten, dus uitzenden. 

Een woord is ook maar een woord: de nog-niet-podcasts-hetende-podcasts bestonden al. De BBC-podcast In our Time heeft bijvoorbeeld een archief dat teruggaat tot 1998. De podcast This American Life gaat zelfs terug tot 1995. Alleen heette podcast toen nog ‘audiobloggen’. En het begin daarvan gaat zelfs terug naar de jaren tachtig.

De geschiedenis van de podcast is een complex verhaal dat samenhangt met de technieken die er beschikbaar waren (zoals de RSS-feed). Ook onze eigen Adam Curry staat aan de wieg ervan, samen met pionier David Winer, met hun vroege i-podder podcasts.

Wat is een podcast nou precies?

Dat blijft lastig te definiëren. Veel luisteraars zeggen bijvoorbeeld het verschil tussen radio en podcast niet te begrijpen. Dat is logisch. Tegenwoordig heet bijna elke radio-uitzending een podcastuitzending. En het digitale element maakt ook geen verschil meer nu analoge radio niet meer bestaat.

Toch blijft de podcast echt wel wat anders dan een radioprogramma. Alles nu een podcast noemen, is een commerciële truc. Als de podcast niet zo hip was, zou het niet zo alomtegenwoordig zijn in ons medialandschap.

Ik kan alleen mijn eigen definitie geven: een podcast is in mijn ogen een vaak speels, creatief een aandachtig gemaakt audioverhaal over een bepaald onderwerp, via een herhaalbaar concept (‘show’), met vaste presentatoren en een vaste stijl. Die stijl is iets waarin je je kunt onderscheiden: met monologen, dialogen of interviews; met lichtvoetigheid of ernst; met muziek of alleen stemmen; met reportage-elementen of puur studiowerk. Zelfs met fictie iets overbrengen is mogelijk.

Het grote verschil tussen radio en podcast zit hem wat mij betreft in creativiteit en marketing. Een goede podcastaflevering is tijdlozer dan een radio-uitzending. Dat betekent meer creatviteit in titels, vorm, presentatie, montage. Het is als een radio-uitzending die het radiostation ontgroeid is en herkenbaar wordt door een eigen stijl.

Daarnaast reflecteert een podcast, net als een documentaire, op een onderwerp. Radio is meer bezig met de actualiteit zelf. Dat reflecteren begint al met een prikkelende titel. Neem deze fraaie titels van Planet Money-podcastafleveringen: Owner of a broken Hertz, All your genes are belong to us, Biden time, How to get trillions to millions, Journey to the center of the Fed.

Een podcast komt uit radio zoals street-art komt uit graffiti, of zoals de graphic novel komt uit de strip. De betere podcast is in mijn ogen een klein audiokunstwerk.

Wat kun je leren van onderstaande voorbeelden?

Je kunt leren hoe je een informatieve podcast maakt. Om te beginnen heb je creativiteit, productieskills en research nodig. Een professioneel team is dus heel handig. Niet iedereen heeft een BBC of NPR achter zich die deze productieskills al in huis hebben.

Vermakelijkheid is een prettig hulpmiddel voor podcasts om aan te slaan bij een breed publiek. Humor is niet het doel an sich. Dat bewijzen onderstaande podcasts ook. Je moet er natuurlijk ook de presentatoren voor hebben.

Veel onafhankelijke podcasts verzamelen zich rondom podcastplatforms, zoals we hieronder zullen zien. Ze hebben vaak een systeem van lidmaatschap of patreons, proberen te leven van reclame. Hopelijk houdt dat de ‘onafhankelijke podcaster’ niet tegen en blijft het een levendig en innovatief medium waarin talent zich kan uitleven.

Een goede podcast staat en valt bij de kwaliteit van de presentatoren en hun team. Ze moeten wel echt oog hebben voor hun publiek. Zijn ze snel, grappig, goed voorbereid, vermakelijk?

HIeronder lichten we er een paar uit hopen dat het helpt bij je ‘podcaststress’.

1. In our Time: de kans om een culturele snob te worden

In Our Time was de eerste podcast waar ik echt verslaafd aan raakte. Een van de langslopende podcasts. Intussen zijn er 918 episodes, teruggaand tot 1998. Sinds de eerste episode over de Tweede Wereldoorlog is er weinig veranderd. Alleen het befaamde kopje thee op het einde was er nog niet. En dat presentator Melvin Bragg nu veel sneller inbreekt.

In Our Time gaat over filosofen, kunstenaars, geschiedenis, wetenschap, noem maar op. Een stuk of drie academische docenten praten mee over het onderwerp. Geen foefjes of rubrieken, maar een goed en intellectueel stimulerend gesprek van bijna een uur (in vrij hoog tempo).

Veel mensen rennen hard weg van dit soort hardcore wetenschap. Liever naar een tv-show kijken waarbij iemand niet iets mag uitleggen. Dat is jammer. Want In our time is juist niet zo saai als het had kunnen zijn. Melvin Bragg houdt het tempo hoog en het gesprek down-to-earth.

Academici komen goed uit de verf met zo’n kordate gespreksleider. Begint iemand te zwammen bij een vraag, dan zegt Bragg onmiddellijk dat dat geen antwoord is op zijn vraag. Bragg heeft een groot gevoel voor tempo en essentie. In driekwartier leer je hierdoor heel veel over een onderwerp.

Het is misschien niet de meest entertainende podcast, maar In Our Time is dankzij Bragg wel af en toe geestig en vrijwel altijd interessant. Als je een podcast wilt om je algemene ontwikkeling op te krikken, dan is dit een geweldige om mee te beginnen. Met de meer dan 900 uitzendingen ben je wel even bezig. Je moet uiteraard wel wat interesse hebben in cultuur, geschiedenis en wetenschap om dit te waarderen. Dit is ook een van de weinige podcasts die alleen academici aan het woord laat – geen tussenpersonen. Wetenschappelijk dus heel betrouwbaar.

Presentator Melvin Bragg is een levende legende. Je zou hem kunnen zien als de David Attenborough van de intellectuele podcast. Op moment van schrijven is hij met 81 jaar nog steeds de presentator van In Our Time. HIer zie je hem schrijver Gore Vidal interviewen. Eens zal Bragg met pensioen gaan en dat zal een groot verlies zijn voor deze podcast.

4 episodes om te proberen:

• Keizer Frederik de Grote
• Venus
• Picasso’s Guernica
• Voltaire’s Candide

2. You’re Dead to Me: voor als je niet van geschiedenis houdt

Dit is de anti-In Our Time. In deze eveneens BBC-podcast over geschiedenis vind je wel humor en vaste rubrieken. Greg Jenners show heeft dan ook een andere insteek dan In Our Time: deze luisteraars houden (nog) niet van geschiedenis maar moeten het boeiende er nog van inzien. ‘Met een schep suiker gaat de geschiedenis er een stuk beter in. En suiker is de humor.’ Greg Jenner is bekend van de kindergeschiedenisshow Horrible Histories.

Elke You’re Dead to Me-podcast heeft een professionele komiek en een echte wetenschapper op bezoek, die natuurlijk ook een beetje meedoet met de humor van de show. Greg Jenner is zelf ook historicus en weet vaak veel van het onderwerp. Hij gidst elke aflevering op een prettig bescheiden manier.

Het is een risicovolle opzet. Elke show heeft steeds weer wisselende gasten en het hangt van de geestigheid van de gasten af of het werkt. Vaak werkt het wel prima wat mij betreft. De shows zijn serieuzer en leerzamer dan je misschien denkt. Bovendien is het strak ingedeeld met vaste rubrieken: What do you know?, The nuance window en de quiz What do you know now?. Ook hier dus een hoog tempo.

4 episodes om te proberen:

• Lord Byron
• The Spartans
• The Neanderthals
• Stonehenge

3. Stuff you should know: lekker kletsen over ieder denkbaar onderwerp

Josh Clark en Charles ‘Chuck’ Bryant – de presentatoren van Stuff You Should Know – zijn al dertien jaar podcasters. Op 17 april 2008 ging hun eerste aflevering ‘How grassoline works?‘ live. Die duurde nog maar 6 minuten.

Aanvankelijk was Josh Clark (die toen nog nooit een podcast had geluisterd) de vaste presentator. Hij kreeg gezelschap van wisselende presentatoren, waaronder Chuck Bryant. Omdat de twee duidelijk goed met elkaar kunnen opschieten werd Bryant de mede-vaste presentator. Dat is zo gebleven. 

Ze maakten daarna veel meer podcasts samen. Het werd in feite hun beroep. In 2017 hadden ze hun duizendste episode. Josh en Chuck vertelden een keer met smaak over het feit dat ze een podcast over douane maakten en waren vergeten dat ze er al een over hadden gemaakt. Ze doen tegenwoordig ook veel live, nadat Josh zijn podiumangst had overwonnen.

Ik luister graag naar hun podcasts. Allereerst zijn er oneindig veel om naar te luisteren. Ze gaan over allerlei onderwerpen, maar onderwerpen als wetenschap, biologie, geschiedenis, psychologie komen het meeste terug. Meestal in de vorm van een vraag: How do barcodes work? How do cave dwellers work? How do hurricanes work? Ze zijn goed geresearcht, hoewel ze zelf als eersten zullen zeggen dat ze geen experts zijn. De afleveringen duren meestal ruim drie kwartier en dat is een prima lengte.

Ze zijn vriendelijk, spontaan en goed op elkaar ingespeeld. Josh is iets rationeler, Chuck iets empathischer, dat geeft een prettig evenwicht. Ze hebben allebei veel interesse in van alles en nog wat en vullen elkaar goed aan met die kennis. Als ze persoonlijke betrokkenheid hebben met een onderwerp, loopt de podcast ook beter.

Hun chemie is aanstekelijk. Door hun vermakelijke dialogen blijf je erbij met je aandacht. Ze scripten niets. Ze doen ze hun eigen research en komen dan bij elkaar. Soms komen ze midden in een discussie over een film terecht of moeten ze lachen om elkaars opmerkingen. Dat geeft de show een erg spontaan gevoel. 

Minpunt: de show is wel vrij Amerikaansgericht, Europese cultuur is niet het sterkste punt van Chuck en Josh.

In 2020 behoorden ze tot de top 7 van meest geluisterde podcasts. Ze hebben een fanschare over de hele wereld. Dat is best bijzonder. Josh en Chuck waren voor deze podcast niet beroemd, of hadden ook maar enig succes ervaren. Ze hadden een gewoon leven met veel verschillende banen en verblijfplaatsen. Die persoonlijke ervaringen verrijken hun podcasts. Je leert niet alleen veel over allerlei onderwerpen maar je leert ook twee mensen goed kennen.

De podcast heeft intussen zijn host Howstuffworks.com (een infotainmentwebsite) in populariteit overvleugeld. Tegenwoordig valt het podcastgedeelte onder Iheartmedia. Je kunt ze ook op YouTube vinden. Bekijk de video-interviews van Josh en Chuck als je ze nog beter wilt leren kennen. Of bekijk een gezamenlijk interview, of hun AMA op Reddit van 2014.

Josh: Het mooiste van dit werk? Zo’n beetje alles. We ontmoeten veel mensen, we worden betaald om de hele tijd interessante dingen te researchen. We hebben tot nu toe bijna aldoor nieuwe dingen kunnen proberen. Een ‘sweet deal’ tot nu toe…

4 episodes om te proberen:

• How bigfoot works
• The Satanic Panic
• How wasps work
• How gold works

4. 99% invisible: leren in stijl

99% Invisible is meer een serieuze reportage-podcast, waarbij een vloeiend lopende montage een grote rol speelt. Deze show wordt gedragen door de host, Roman Mars, en hij heeft een groot team eromheen. Die teamleden produceren zelf podcasts, die Roman Mars mede presenteert.

De thema’s van de podcast zijn design en architectuur. Dat is ook zo breed als het is. Van de evolutie in tekeningen van dinosauriërs, tot de geschiedenis van de techno in Berlijn. Dat ontlokte een schrijver van de Chicago Tribune tot deze zinnen: Across a decade now, after more than 430 episodes, 99% Invisible still explains itself as a podcast about design. Which, as the cliché goes, is like saying Moby-Dick is a novel about whales.

De show begon in 2010 en heeft zijn naam van een quote van architect Buckminster Fuller die zei: “99% of who you are is invisible and untouchable.” De show wil die 99% in kunst en design laten zien. De show was ooit een project van Roman Mars voor radiostation KALW en het Amerikaanse Instituut van Architecten in San Francisco. Het begon met korte afleveringen van een paar minuten die werden opgenomen in de slaapkamer van Mars. En het ontwikkelde zich in een 40-50 minuten durende podcasts met een professioneel team in een studio in ‘beautiful downtown’ Oakland. Dat ging onder andere met de hulp van Kickstarter.

Over hoe het begon, vertelde Roman Mars in een AMA het volgende:

Het betekende veel dat Ira Glass ons noemde [ivm de kickstartercampagne, red.]. Podcasting was nog niet de industrie die het nu is. Dus om steun te krijgen terwijl geen enkele partij mij zou steunen, betekende dat de show door kon gaan. Ik ben verbaasd hoe het allemaal is uitgepakt. Ik had het nooit voorzien, omdat niets eerder in mijn carrière zo goed uitpakte. Ik heb altijd het gevoel gehad dat de show goed genoeg was om steun voor te krijgen en dat het ook mijn tijd waard was. Ik heb dat gevoel niet altijd gehad over de dingen die ik maakte. Dus op de een of andere manier voelde het anders.

Meestal vertellen twee presentatoren (een van de producers en Roman Mars) een verhaal en mixen ze dat met reportage-elementen. Die typische ‘micro-montage’ van interviews, voice-overs en prettige muziek klinkt heel verzorgd. De onderwerpen zijn vaak kleinere, obscure onderwerpen. Dat is ongeveer hetzelfde uitgangspunt als Indipendenza. Je interesseert je door hun stijl voor onderwerpen waarvan je niet wist dat je je ervoor interesseerde.

De show is intussen bij zijn 432e show aanbeland. Dit is het hele archief. De podcast is wat serieuzer dan de meeste andere podcasts maar dat betekent niet dat je je hoeft te vervelen. De verhalen worden boeiend verteld en er is best wat subtiele geestigheid in de interviews.

Roman Mars is het gezicht/geluid van deze podcast. Zijn kalme stem is ideaal voor als je de slaap niet kunt vatten. Maar alle leden van het team hebben een belangrijke rol. Net als Stuff You Should Know hebben ze ook een boek gepubliceerd. Meer weten over de podcastmakers? Ze deden twee AMA’s op Reddit: in 2015 en in 2020.

4 episodes om te proberen:

• Dead Cars
• Bundyville
• The Infantorium
• The Sunshine Hotel

5. The curious cases of Rutherford and Fry: lachen om zwarte gaten

Adam Rutherford en Hannah Fry zijn beide wetenschapper en mediabekendheden. Adam (bioloog) en Hannah (wiskundige) plagen elkaar vaak met hun vakgebieden want geen van beide snapt veel van andermans discipline.

De basis van de podcast is een luisteraarsvraag (ook wel ‘curio’s’). Bijvoorbeeld: ‘Kunnen we ons vuilnis niet naar de zon schieten?’ Dan zoeken ze alles uit over de energie die dat kost, hoeveel het oplevert, vragen experts om hun visie, en sluiten af met de vraag of ze de zaak hebben opgelost. 

Zo tackelen ze lastige thema’s als donkere materie, zwarte gaten, wormgaten, muggen, astrologie, schimmel, niets, het getal nul. Ze vertellen een luchtig verhaal, delen hun kennis en opinies, laten flarden van interviews horen met wetenschappers, maken grapjes met elkaar.

De podcasts zijn een schoolvoorbeeld van een zeer vlot gemaakte, prettig wegluisterende podcasts. Net als in 99% Invisible vertellen ze een verhaal waar ze quotes uit interviews in verwerken. Een voordeel voor een BBC-podcast is dat je een professioneel productieteam hebt die dat doet. Daarnaast heb je een flinke voorraad historische fragmenten en liedjes tot je beschikking.

Ondertussen zijn ze ook al de honderdste episode gepasseerd. Sterk punt van de show zijn de experimenten (Adam die moet flauwvallen in een machine, Hannah die vertelt wat in haar vuilniszak zit). Ook de interviews met wetenschappers gaan ze goed af.

Anders dan Stuff you should know, is deze podcast wel erg gescript. De animositeit tussen Hannah en Adam levert wel snelle, strak geproduceerde afleveringen op maar zijn soms ook iets te bedacht.

Podcasts eindigen soms met een terugblik op een aflevering maar Rutherford en Fry maken het wel heel bont. Deze podcast bestaat eigenlijk uit twee podcasts: een formele en een informele. Dat laatste deel is in de loop der jaren steeds groter geworden en is misschien wel leuker om naar te luisteren dan de ‘echte’ podcast. Daarbij komt de chemie en vriendschap tussen Hannah en Adam beter uit de verf.

Wil je Adam en Hannah beter leren kennen? Hier zie je een presentatie van Adam en hier van Hannah.

4 episodes om te proberen:

• The good and bad in funghi
• The noises that make us cringe
• The heart of the antimatter
• Jurassic Squawk

En dat is nog maar het topje van de Engelstalige podcastijsberg…

• 30 Animals that made us smarter: BBC-podcast die duikt in het niche-onderwerp van producten die dankzij inspiratie uit de biologie zijn ontstaan. Denk aan de sonar van vleermuizen. Podcast is na 30 dieren voorlopig klaar.
• The fall of Rome: franjeloze maar inhoudelijke podcast van historicus Patrick Wyman over het einde van het Romeinse keizerrijk. Ook in dit genre: History of Rome van Mike Duncan en Hardcore History van Dan Carlin.
• Made of stronger stuff: een eveneens vermakelijke BBC-podcast over alle onderdelen van ons lichaam.
• This American Life: een beroemde en gevarieerde podcast, gehost door Ira Glass, over mensenlevens.
• Serial: onderzoeksjournalistiek van de makers van This American Life, over een Amerikaanse moordzaak in 1999 (en nog twee andere seizoenen). Niet direct wetenschap, wel een sterk voorbeeld van hoe diepgravend een podcast soms kan zijn.
• Ridiculous history: over de maffe episodes van de geschiedenis. Interessante podcast vol obscuriteit met een enorme productie: om de drie à vier dagen een aflevering.
• Fall of Civilations: veelgeroemde Britse podcast van Paul M.M. Cooper over verschillende beschavingen in de geschiedenis. Bereid je wel voor op een lange zit per aflevering, zo’n drie uur.
• Planet Money: podcast van de Amerikaanse radio-omroep NPR over alles wat met economie te maken heeft. Verschillende presentatoren in korte afleveringen van ongeveer 20 minuten. Vooral interessant zijn de historische podcasts.
• Fresh Air: biografische podcasts, ook van NPR. Host is Terry Gross. Neemt wat meer de tijd voor interviews: meestal 45 minuten. Een van de favoriete podcasts van de makers van Stuff you should know.

En anderstalige podcasts dan?

Dit zijn allemaal Engelstalige podcasts. Uiteraard zijn er ook anderstalige podcasts. Podcasts zijn een universele trend. Ook in Nederland en Vlaanderen vind je podcastmakers. 

Franstalige podcasts

Franse podcasts wijken af van de stijl van de Engelstalige podcasts. Er is meer ruimte voor experiment en creativiteit.

Ik ben bijvoorbeeld een groot fan van Breaking old News. Hoewel het begin nog even zoeken was (het was nog niet zó komisch), hebben ze steeds meer hun draai gevonden, en behoren hun shows tot het geestigste wat podcasts te bieden hebben. Het idee is dat je live terugkeert naar een belangrijk moment in de geschiedenis: de beurskrach van 1929, het zinken van de Titanic, het schandaal van het Panamakanaal, Cleopatra. Dat doen ze met humoristische quasi-interviews met de politieke sterren van die tijd, quasi-reportages en gewoon pure komedie. Alleen al de intro-quote mag er zijn: Premiers sur l’Histoire, derniers sur l’info.

Een totaal andere type podcast is Magma. Slow-journalistiek. Journaliste Clémence Hacquart laat daarin mensen aan het woord over historische gebeurtenissen. Dat is bijzonder: vaak krijgen mensen maar een paar minuten in een talkshow. Hier vertellen ze zonder te worden onderbroken interessante verhalen van een uur, zoals over Jacques Brel (interview met een vriend van hem) of de affaire van de rainbow warrior (met een man die er toen bij was).

Een van de meest experimentele podcasts is vermoedelijk Multimorphoses, die elke podcastaflevering alle regels overboord gooit. Het onderwerp, de vorm en de podcastmakers veranderen per aflevering.

Verdere tips (bekijk dit overzicht of deze Reddit-post voor meer):

• Art est la metière: een uur durende serieuze podcast over kunst. De Franse In Our Time. Elke week een aflevering, waarbij presentator Jean de Loisy diep ingaat op levens van kunstenaars.
• Paname: een podcast over verborgen geschiedenissen in Parijs. Aanrader voor liefhebbers van de stad (en wie is dat niet). Een les ook hoe beperking de meester maakt.
• Culture 2000: vloeiend Frans is toch wel vereist om deze zeer rappe discussies – vol grapjes – over historische onderwerpen goed te volgen.
• Emotions: podcast over de emotionele kant van psychologie. Veel interviews met wetenschappers, interessant onderwerp, vaardig gemaakt.
• Manger: het wordt niet veel Franser met een podcast over eten. Met vragen als ‘Kost goed eten veel geld?’ of ‘Waarom speelt religie zo’n grote rol met wat er op ons bord ligt?’ De laatste aflevering is van maart 2020. Net als Emotions een podcast van Louie Media.
• Mécaniques du Journalisme: zevende seizoen al voor serieus en diepgravend journalistiek programma van France Culture. Meestal vier afleveringen van een kwartier over een onderwerp, zoals de affaire Fillon of Luxleaks.
• Les Couilles sur la Table: een (wetenschappelijke) podcast over mannen en mannengedrag. Gemaakt door een vrouw: Victoire Tuaillon, met hulp van verschillende gasten (zowel mannen als vrouwen).

Veel Franse podcasts zijn aangesloten bij een podcastpodium: zoals Louie Media, Binge-radio en Podcut. Daarnaast bieden omroepen als Arte Radio en France culture (onderdeel van Radio France) ook veel podcasts. En ook in andere Franstalige gebieden maken ze podcasts, zoals Quebec. Opvallend zijn de prachtige websites bij Franse podcasts.

Spaanstalige podcasts

Minder makkelijk te vinden (de meeste podcasts gaan over het leren van Spaans) maar ze zijn er wel. Hier is een overzicht.

• Radio Ambulante: serieuze onderwerpen in journalistiek project uit Peru waarbij een team interessante Latijns-Amerikaanse verhalen vertelt. Presentator is Daniel Alarcón.
• Todopoderosos: amusante podcast over film.
• La Vida Moderna: een satirische radioshow, die misschien wat minder informatief is, maar wel grappig.
• El Abrazo del Oso: podcast over geschiedenis.
• CienciaEs: serieuze wetenschappelijke podcast. Website stamt nog uit 2002 maar de informatie is degelijk.

Italiaanstalige podcasts

Het is ook goed zoeken voor Italiaanstalige podcasts. Hier is een overzicht en hier is een ander overzicht. Storie Libere heeft alleen maar podcasts. Diverse Italiaanse podcasts zijn exclusief voor een medium gemaakt, zoals Veleno en Le Mani Sul Mondo, en die laten we hier buiten beschouwing.

• Demoni Urbani: podcast over historische misdaadverhalen, zoals bijvoorbeeld het verhaal over de collectieve zelfmoord in Jonestown.
• Bistory: podcast over beroemde figuren in de geschiedenis.
• Il gorilla ce l’ha piccolo: podcast over biologie van Telmo Pievani en Michele Luzzatto.
• Mercurio: luchtige podcast over techniek en wetenschap
• Daimon: podcast van Violetta Bellocchio over obsessies.

Nederlandstalige podcasts

Ook in het Nederlands stromen de podcasts door de kabels. In Nederland is de omroep VPRO de meest interessante speler. In België is dat Klara (onderdeel van omroep VRT). Anders dan de podcasts van Klara die je gewoon kunt downloaden, zijn de Nederlandse podcasts zelden anders te beluisteren dan via Apple of Spotify. In mijn ogen is dat geen beste zaak – de podcastcultuur kenmerkt zich juist door een open en toegankelijk karakter.

Bekijk dit overzicht van de Volkskrant voor meer tips.

• Tijdgeest: deze podcast van de VPRO met Julie Blussé staat al een tijdje op mijn lijstje om te proberen: een podcast die de tijdgeest probeert te doorgronden. Waarom gebeurden sommige dingen op sommige momenten in de geschiedenis?
• Het laatste woord: wederom de VPRO: geschiedenispodcast van Jos Palm over boeken of documenten die baanbrekend waren. Aardig idee om over geschiedenis te vertellen aan de hand van boeken.
• Onbehaarde apen: wetenschapspodcast van de NRC. Achter een paywall, dus je moet wel via een ander kanaal luisteren.
• De atlas van kleine praktische utopieën: podcast van Klara met een mooi eenvoudig uitgangspunt: interviews met experts en wetenschappers over hoe zij de wereld proberen te verbeteren.
• Berlijn, het verhaal van de muur: een van de vele goede historische podcasts van Klara. Een andere mooie podcastsserie gaat over De Bourgondiërs, verteld door de schrijver van het boek zelf, Bart van Loo. Daarnaast een tiendelige serie over Leopold II, over Louis XIV (beide met Johan Op de beeck) en een serie over het boek Revolusi van Van Reybrouck. En die kun je allemaal gewoon downloaden. Nederlandse podcasts zouden daar een voorbeeld aan kunnen nemen.

Meer lezen, kijken of luisteren?

• Reddit/r/podcasts
• The Economist: The rise of the podcast adaptation
• Elegant Themes: What is a podcast?
• New York Times in 1995 over de podcasttechnologie
• Voices over de podcastgeschiedenis

1 juli 2021 / 1714 woorden / 13 minuten leestijd / thema’s: komedie, Australië, Nieuw-Zeeland, satire, televisie / Dit artikel heeft (in andere vorm) op de voorganger van deze website gestaan.

Bij verveling is het raadzaam om op YouTube eens alle episoden van John Clarke en Bryan Dawe te gaan kijken. Ze maakten jarenlang video’s waarin ze de politieke en economische thema’s van onze wereld bespotten. De mensen achter de invasie van Irak, de mensen die gouden handdrukken weggeven, de mensen die de handel in CO₂-emissies bepalen, de mensen die de kredietcrisis veroorzaakten met risicovolle leningen. Zeg maar de Australische Koefnoen (wel in een heel ander jasje).

Het duo bestond al sinds 1989. De spotinterviews verschenen voor het eerst op Nine Network. Ze werden een populair item tijdens het programma A Current Affair. Later kwamen ze in grotere getale op ABC TV. Via YouTube bereiken ze nu wereldwijd een publiek.

Ik zeg bestond want John Clarke is in 2017 overleden. Hij kreeg een hartaanval tijdens een beklimming van de Mount Abrupt in Victoria. De Clarke & Dawe-video’s hielden uiteraard per onmiddellijk op met bestaan. De Australische premier (Turnbull) zei: “His satire served a noble purpose. It spoke truth to power. It made our democracy richer and stronger. It kept politicians on their toes.”

John Clarke – het komische genie achter deze serie – was een niet te onderschatten beroemdheid in Australië en Nieuw-Zeeland. Zijn show rondom het Nieuw-Zeelandse cultkarakter Fred Dagg was ‘zo beroemd als The Beatles’. Later vertrok hij naar Australië. Halverwege de jaren tachtig werd hij daar beroemd met de humoristische tv-show The Gillies Report. In deze monologen herken je al wat van de latere Clarke en Dawe shows.

John Clarke speelde ook geregeld in films en series en schreef scripts. Van 1998 tot en met 2000 deed hij mee aan de populaire mockumentary-serie over de Olympische Spelen: The Games, die in opzet wel aan The Office doet denken (die overigens later werd gemaakt). Clarke schreef ook het script van de film The man who sued God.

Dawe zelf is schilder, muzikant en fotograaf, en was ook acteur in The Games.

1. Satirische video’s maak je door snel, grappig en spottend te zijn

De situatie is altijd hetzelfde: Bryan Dawe aan de ene kant sluwe vragen stellend, John Clarke lastige vragen ontwijkend. Bryan Dawe speelt zichzelf, vragensteller Bryan Dawe, en John Clarke speelt mediatycoon, politicus, bankier, economisch expert, wat dan ook. Snel, geestig, goed gespeeld. Ze doen geen snorretjes op of andere kleding aan, en het decor is zo donker als mogelijk, zodat je niet wordt afgeleid van de messcherpe teksten.

Zelfs hun video’s uit 1989 waren al opgezet volgens dit concept. Neem dit voorbeeld.

Je kunt denken aan een type sketch van Van Kooten & De Bie of Koefnoen. Alleen dan slechts twee minuten lang. De namen Paul Rudd, John Howard, Peter Costello zeggen ons weinig, maar omdat politieke satire een universele taal is, begrijp je de grapjes ook zonder al te veel kennis van de Australische actualiteit.

Het zegt wel iets dat de filmpjes erg statisch zijn maar toch goed worden bekeken op YouTube. Een goed voorbeeld van hun stijl is hun klassieker The Front fell off, over een ramp met een olietanker:

2. Je moet veel lol hebben tijdens de productie van de video’s

In 2013 trokken de video’s van Clarke & Dawe mijn aandacht. Ik stuurde een mail naar de productiemaatschappij van John Clarke. Ik wilde onder andere weten: ‘Hoe lang duren de voorbereidingen wel voor die drie minuten opnamen?’ Ik verwachtte er weinig van maar een paar weken later kreeg ik antwoord van een medewerker van John Clarkes productiemaatschappij. Met daarin antwoorden van John Clarke persoonlijk.

Hij schreef:

‘Iedere week doen we een interview. Vaak worden er twee opgenomen, over verschillende onderwerpen, en eentje wordt gekozen afhankelijk van relevantie en amusementswaarde, vlak voordat de show wordt uitgezonden. Zo doen we het al sinds 1989. De scripts worden pas geschreven op de dag van de uitzending, omdat ze moeten beantwoorden aan het nieuws en de ontwikkelingen.

‘Deel van het plezier is het vloeiende ritme van het gesprek en de karakters, waar Bryan en ik beiden veel van genieten. Maar het is inderdaad juist dat het script heel nauwkeurig wordt geschreven en het script vaak dingen zegt die Bryan en ik niet zeggen.’

Dat de teksten van hoog niveau zijn, merk je aan de comments van fans op YouTube. Hoewel de video’s vaak nog geen drie minuten duren, quoten de fans allemaal een andere favoriete zin uit de sketch. Dat komt ook hoe het gebracht wordt door John Clarke, die natuurlijk zijn komische tv- en filmervaring meeneemt. Zonder de spervuur van vragen van een altijd koel blijvende Bryan zou dat ook niet goed werken.

John Clarke en Bryan Dawe kiezen vrijwel altijd voor een interviewvorm om dingen te bespotten. Die vorm geeft veel ruimte om het elke keer net even anders aan te pakken. Clarke speelt niet altijd bijvoorbeeld een minister of een premier maar ook consultants, experts, gewone mensen.

Binnen die interviewvorm kozen ze de laatste jaren vaak voor een quiz-vorm. Let in onderstaand gesprek bijvoorbeeld op hoe effectief de quiz werkt om spottend dingen uit te leggen. Of neem deze video over een bepaalde politicus in een quiz over zichzelf; deze quiz zonder vragen; of deze quiz met een ‘simpeletaalvertaler‘.

3. Een paar minuten kan voldoende zijn voor scherpe satire

Andy Palmer, redacteur bij de Nieuw-Zeelandse filmwebsite Lumiere Reader, vindt dat er veel samenhang zit in hun interviews.

‘Ik denk dat dat vooral te danken is aan het feit dat Clarke en Dawe alleen maar een paar minuten hoeven te vullen. Daardoor zijn ze voortdurend scherp, snijdend en supergrappig. Ridiculiseren is wat Clarke en Dawe zo goed kunnen: het deconstrueren van argumenten, om de mankementen in logica aan te kaarten, en het bespotten van hypocrisie en dubbele moraal.’

Niettemin zijn Clarke en Dawe vreemd genoeg alleen bekend in Australië. Hoe kan dat?

Palmer: ‘John Clarke is een Nieuw-Zeelander. Hij heeft met Fred Dagg een bekend typetje gecreeerd. Zijn Australische werk is grotendeels genegeerd door media in Nieuw-Zeeland. Waarschijnlijk is de reden dat Clarke en Dawe grotendeels Australisch nieuws behandelen en het potentieel geïnteresseerde publiek in Nieuw-Zeeland hiervoor te klein wordt geacht.’

Een pluspunt is dat de dingen van de Australische overheid vaak ook wel herkenbaar zijn voor mensen in andere landen. Deze video bespot bijvoorbeeld de overheid van Australië. Deze advocaat die de VN adviseert, krijgt vragen over de Australische overheid. ‘Het kost enorm veel geld, al het nieuws gaat erover, maar het doet helemaal niets.’ ‘Ontmoeten ze elkaar?’ ‘Ja.’ ‘Dan doen ze niet helemaal niets, Bryan.’

4. Goede satire is begrijpelijk voor iedereen

Als Clarke en Dawe al genegeerd werden in het land waar John Clarke oorspronkelijk vandaan kwam, dan is het geen wonder dat in Europa alleen een paar liefhebbers de komedianten hebben leren kennen. Zonder YouTube hadden we vermoedelijk nog steeds niets van de twee geweten, tenzij je een Australische of Nieuw-Zeelandse kennis met gevoel voor humor in je omgeving had.

En dat is zonde! Als je meer video’s kijkt, zie je dat de twee goed in staat zijn om lastige onderwerpen, zoals de kredietcrisis of hysterie rondom immigratie, in twee minuten volledig te fileren tot het bizarre waar het werkelijk op neerkomt. En vaak door alleen maar door via feiten de situatie belachelijk te maken.

Nabijheid zorgt vaak voor scherpe satire, maar afstand werkt dus ook goed: het plaatst alles in perspectief. Neem deze video over de bankwereld. De crisis van 2008 was mondiaal en daardoor is ook deze video goed te begrijpen voor Nederlanders. En het is ook niet moeilijk om de satirische humor van deze (iets oudere) video over milieurampen te begrijpen:

5. Humor is universeel

YouTube heeft veel voorbeelden van video’s van Clarke en Dawe waarbij de politieke satire goed te begrijpen is voor Nederlandse kijkers:

• Immigration
• A Concern for the Whale
• Can we have our $ 29 dollar back?
• Never has so much been owed to so many, by so few
• The use of the English language in Australia
• Slight problem with the Cypriot Banking System
• The G20 explained
• It’s the Planet, Stupid
• General knowledge
• Extremely Well-Thought-Out Policy Number 212
• The Abnegation of Responsibility
• Quantitative Easing
• All Birds are Cats
• The right to be wrong. Enshrined in statute at last
• The Energy Market Explained
• Doing the ‘Easy’ Crossword Can Sometimes be Tricky
• What went wrong?

In deze opmerking op YouTube (over de vierde video) kan ik me goed vinden: This clip always fills me with sadness and dread because of its simplicity and elegance with which it outlines the most important trouble of our lifetimes. As the masters put it: ‘Deeply fascinating but terribly sad.’

6. Kortom…

…Wat kun je leren van Clarke en Dawes satire?

• Hoe scherpe satirische teksten de kwaliteit van de satire bepaalt.
• Hoe snelheid de kwaliteit van komedie bevordert.
• Hoe je binnen een minimalistisch concept heel goed kunt variëren.
• Hoe een strak concept je creativiteit ook verbetert.
• Dat een goede tekst (en de ‘delivery’ ervan) belangrijker is dan show en imitatie.
• Dat je in twee minuten meer kan brengen dan in een sketch van tien minuten.
• Hoe je andere mensen kunt aanspreken dan alleen Nederlanders (dat is altijd goed).

Ik denk dat je als Nederlander ervoor kan zorgen dat Nieuw-Zeelanders en Australiërs lachen om je satire (ook al gaat het over Nederlandse politiek), dat je dan iets goeds doet. Andersom deden Clarke and Dawe het ook, tenminste bij mij.

Hun video’s doen altijd wonderen in een mindere stemming. Jammer genoeg zal er nooit meer een nieuwe verschijnen. Ik sluit me aan bij deze YouTuber: “I miss straight-ahead satire like this.”

Meer lezen, kijken of luisteren

• Een aandoenlijke afscheidsvideo voor John Clarke uit 2017
• Bekijk de website van John Clarke en John Clarke op IMDb
• Bekijk alle video’s op het YouTubekanaal van Clarke and Dawe
• Lees John Clarkes necrologie in een Nieuw-Zeelandse krant
• Lees de necrologie in Business Insider
• Interview met John Clarke over parodie
• Interview met John Clarke uit 1981
• De allerlaatste Clarke en Dawe
• Fred Dagg op Bandcamp
• John Clarke over Australische poëzie

27 december 2019 / 6.935 woorden / 53 minuten leestijd

Allereerst een bekentenis: ook ik heb een lijstje gemaakt. Dat is een initiatief van de website Indebioscoop.com, waar ik mee verbonden ben. De redacteuren waren uitgenodigd om een top tien te maken van de beste films van 2000 – 2020.

Ik besefte toen hoe vreselijk het was om zo’n lijst te maken. Ik zat te worstelen met een film als Aaltra die qua humor bij mij past maar technisch onderdoet voor andere films. Ik dacht aan The Master: die moet er ook in. En wat doe ik met de Koreaanse film Memories of Murder?

Ik realiseerde me: je kunt films niet vergelijken. Je stemming is elke dag anders. Dan prefereer je komedie boven drama, dan kunstzinnigheid boven science fiction, dan animatie boven speelfilms, dan Koreaanse boven westerse. Je gevoel bij een titel kan zomaar veranderen.

En heb ik alles gezien? Nee, nee! Heel wat maanden kijk ik zelfs niets. Wel heb ik véél gezien, vooral tijdens filmfestivals, LFF, Imagine, IDFA, IFFR; ik heb ze allemaal wel een keer bezocht als pers.

Ik hou van lijstjes en haat ze tegelijkertijd. Ik hou ook van gekke projecten en besloot opeens:

Laat ik 5 lijstjes maken over films in de 21e eeuw.

Toen dacht ik:

5 lijstjes is een beetje weinig. Laat ik 11 lijstjes maken over films in de 21e eeuw.

Toen dacht ik:

11 lijstjes, 11 lijstjes… Waarom niet 21 lijstjes maken met 21 films die in de 21e eeuw zijn verschenen?

Vijf minuten ná het idee had ik er al veel spijt van.

Twee maanden later is er toch iets van de grond gekomen. Eigenlijk was het best leuk om te doen. Hoe maffer het lijstje, hoe meer plezier ik erin had. Veel dank ook aan Cor en Chris, die voor drie uitstekende bijdragen hebben gezorgd. Daarnaast hebben online bronnen en artikelen van collega’s me af en toe geholpen.

Succes met lezen! Het hoeft natuurlijk niet allemaal in een keer. Bookmark de pagina en kom gerust terug. En als je er dan toch bent, like de fantastische website Indebioscoop op Facebook!

Nog één ding: alle films linken vond ik een beetje te veel werk. Heb je interesse in een film en wil je er meer over weten? Tik dan de titel in op IMDB. Via de synopsis, user reviews en trivia kom je snel meer te weten over de film.

LIJSTJE 1: 21 trends waar we ook zonder kunnen

Een overeenkomstig ding bij lijstjes: er zijn nooit lijstjes over vervelende trends in de filmwereld… Het is alsof iedereen liever de andere kant uitkijkt. Dus hierbij de 21 trends van de afgelopen twee filmdecennia waar we de komende decennia zonder kunnen.

• De grappige actiefilm met charmante huurmoordenaars.
• Superheldenfilms. Pfoeh, wat een overkill! Lees wat Ken Loach ervan vindt of The Atlantic.
• Het cliché van de sterke vrouw. Of vrouwenkarakters zonder eigenaardigheden of charmante eigenschappen.
• Supersullige mannenkarakters (gekoppeld aan stoere vrouw). Superstoere mannenkarakters (de eigenwijze, vechtgrage loner die zelden iets zegt).
• Fantasyfilms die zich 3 uur lang van subplot naar subplot voortsukkelen.
• Flauw gebruik van mobieltjes in films (flip phone -> smartphone).
• Coming-of-age-drama’s.
• Onbekende tieneracteurs die de hoofdrol hebben in een grote actiefilm (Star Wars, Valerian).
• De ‘quirky’ tiener/adolescent die een onverwachte vriendschap sluit met een ‘disfunctionele’ volwassene (leert hem de lessen des levens).
• Schokkerige handheldcamera’s tijdens gevechten.
• Iemand in een arthousefilm die we de hele film door van op de rug gezien over straat zien lopen.
• Zoeken naar identiteiten (waar ook ter wereld).
• Trailers die hetzelfde zijn (kijk deze parodie).
• Beelden digitaal gemanipuleerd alsof ze in een bad verf zijn gestopt (altijd donkerblauw en donkergroen).
• Mensen die (telefoon)gesprekken niet afronden maar ophangen en weglopen zonder nog iets te zeggen.
• 3D, 4D, 5D, enz.
• Bombastische filmmuziek van (of à la) Hans Zimmer.
• Films met hashtags in de titel, met cijfers, of een Z ipv een S.
• Overbodige seksscènes.
• Overbodige close-ups.
• ‘Gevoelige’ artsyfilms op filmfestivals (zie een parodie hieronder).

LIJSTJE 2: 21 interessante films uit Zuid-Korea

Lijstjes gooien alle culturen en landen door elkaar. Dat is ook wel gek want hoe ga je een Tunesische film vergelijken met een Japanse film en een Australische met een Argentijnse? Films van één land is een kansrijker project. Maar welk land? Als er een land zich de laatste twee decennia heeft bewezen in de filmwereld, is het wel Zuid-Korea. Daarom een lijstje met 21 meer en minder bekende Koreaanse films.

• Memories of murder (2003)
• Sympathy for Mister Vengeance (2002)
• Old Boy (2003)
• Spring, Summer, Fall, Winter… and Spring (2003)
• Welcome to Dongmakgol (2005)
• Sympathy for Lady Veangeance (2005)
• The Host (2006)
• The Chaser (2008)
• I Saw the Devil (2008)
• Mother (2009)
• Bleak Night (2010)
• Confession of murder (2012)
• The New World (2013)
• Veteran (2015)
• The Handmaiden (2016)
• Train to Busan (2016)
• A Quiet Dream (2017)
• Burning (2018)
• The Spy Gone North (2018)
• Maggie (2018)
• Parasite (2019)

LIJSTJE 3: 21 prachtfilms uit niet-West-Europa

Oost-Europese films (of misschien beter: niet-West-Europese films, ik reken ook Griekenland en Turkije mee), daar zat de vernieuwing afgelopen decennia. Met name in Roemenië en Griekenland. Kijk ook eens naar Polen en Rusland in de game-industrie. Oost-Europa ontplooit zich op cultureel gebied, wij staan stil. Dat is de harde waarheid. Ik denk ook dat West-Europese producenten eindelijk inzien welke waarde deze bron heeft. Hieronder 21 voorbeelden van interessante niet-West-Europese films uit de 21e eeuw. Er zijn er meer!

• Dogtooth (Griekenland)
• Alps (Griekenland)
• L (Griekenland)
• The Death of Mr. Lazarescu (Roemenië)
• 12:08 East of Bucarest (Roemenië)
• Police Adjective (Roemenië)
• 4 Months, 3 Weeks, 2 Days (Roemenië)
• Insects (Tsjechië)
• Surviving Life (Tsjechië)
• Cargo 200 (Rusland)
• Leviathan (Rusland)
• Hukkle (Hongarije)
• Comic Sans (Kroatië)
• A Wonderful Night in Split (Kroatië)
• Cirkus Colombia (Bosnië)
• Fuse (Bosnië)
• Balcancan (Noord-Macedonië)
• 27 Missing Kisses (Georgië)
• Risttuules (Estland)
• Import/export (Oekraïne)
• Once Upon a Time in Anatolia (Turkije)

LIJSTJE 4: 21 meest memorabele documentaires die ik gezien heb tijdens IDFA

Documentaires nemen een eigen, uniek hoekje in de filmwereld in. Deze heb ik gezien tijdens mijn bezoeken aan het Internationale Documentaire Film festival Amsterdam (IDFA) en sommige tijdens IFFR. Ik versla IDFA pas sinds 2012 dus voor alle films van voor die tijd: helaas. Ze zullen lastig te vinden zijn, maar eenmaal gevonden, heb je een geweldige docu-avond.

• Room 237 (2012)
• The Sons of the Land (2012)
• Kill Your Darling (2012)
• The Imposter (2013)
• The Condemned (2013)
• Art and Craft (2014)
• Tales of the Grim Sleeper (2014)
• Lampedusa in Winter (2015)
• Garage 2.0 (2015)
• Tower (2016)
• Homo Sapiens (2016)
• Rats (2016)
• Dawson City: Frozen Time (2017)
• Happy Winter (2017)
• Aquarela (2018)
• Dark Corner (2018)
• Nazidanie (2018)
• 77 No Commercial Use (2018)
• Three Identical Strangers (2018)
• Chris the Swiss (2018)
• La mafia non è più quella di una volta (2019)

(GAST)LIJSTJE 5: Top 21 van Latijns-Amerika

Ik heb Cor Oliemeulen, hoofdredacteur Indebioscoop.com, gevraagd om zijn visie te geven op de Latijns-Amerikaanse cinema. Dit is zijn verhaal over de beste 21 films van de Latijns-Amerikaanse cinema in de 21e eeuw.

‘Geweld teistert Latijns-Amerikaanse cinema’

De Latijns-Amerikaanse cinema van de 21ste eeuw kon onderhand wel een film zonder al teveel geweld gebruiken. In prachtige shots toont Roma de nostalgie van een gezin uit de hogere middenklasse van Mexico-Stad in de jaren ’70 door de ogen van het inwonende dienstmeisje. Een koelbloedige moord tijdens een studentenopstand kan de pret niet drukken.

Bij het opsommen van de 21 beste Latijns-Amerikaanse films van de 21ste eeuw ontkom je niet aan een hoop ellende. De mensen zijn er gevormd door een geschiedenis waar de dood nooit ver is – kolonisatie, slavernij, burgeroorlog en drugs zijn onlosmakelijk met het continent verbonden. Roma (2017) van Alfonso Cuarón is een uitzondering.

Loyaliteit
Zelfs Latijns-Amerikaanse honden ontkomen niet aan het geweld, zie Amores Perros (2000) van Alejandro González Iñárritu. Ze maken elkaar af tijdens illegale gevechten, maar symboliseren ook loyaliteit, die personages uit alle sociale lagen vaak lijken te missen. Van dezelfde regisseur verscheen tien jaar later het intense Biutiful waarin een man (Javier Bardem) worstelt met zijn manisch-depressieve vrouw, voogdijschap en terminale prostaatkanker. Pas dan komt hij tot inzichten.

Als je stiefvader een sadistische legerofficier van een fout regime is, kun je maar beter vluchten in een fantasiewereld, die soms ook wel eng is. Guillermo del Toro behoedt een jong meisje in het magische Pan’s Labyrint (2006) voor veel realistische rottigheid. In een saaie samenleving kun je nog altijd zelf de opwinding opzoeken, denken twee twintigers in Museo (2018) die in 1985 maar liefst 124 historische objecten uit het archeologische museum in Mexico-Stad ontvreemden.

Vluchten
Vluchten – niet voor de politie, maar om elders een kansrijker bestaan op te bouwen – is ook in Latijns-Amerika aan de orde van de dag. In het poëtische vluchtelingendrama La jaula de oro (2013) verlaten Juan en Sara (verkleed als jongen) Guatemala met als bestemming Los Angeles.

Colombia wordt al decennialang geteisterd door een gewapend conflict tussen paramilitaire organisaties, guerrillastrijders en overheid. In Oscuro Animal (2018) spreken de drie hoofdrolspeelsters geen woord en lijkt het alsof ze ieder moment door een loerend dier kunnen worden besprongen. Vluchten lijkt zinloos.

Als tiener opklimmen als hoofd van een criminele bende of fotograaf worden bij een krant? In de sloppenwijken van Cidade de Deus (2002) is God allang genokt. Elders in Rio staat een andere jongeman voor een dilemma. Hij heeft een bus gekaapt en dreigt alle inzittenden te doden. De tragische documentaire Ônibus 174 (2002) toont vooral de incompetentie van de politie.

Vluchten voor de speciale BOPE-troepen in de favela is bijna onmogelijk in het opwindende actiedrama Tropa de Elite (2007) van José Padilha. Ook in opvolger Tropa de Elite 2 (2010) wordt volgens sommigen het politiegeweld tegen het drugsgeweld verheerlijkt, maar dat maakte de film, die ook de overheidscorruptie aan de kaak stelt, onder de Braziliaanse bevolking wel ongekend populair.

De drugsoorlog in Mexico leidde al tot tienduizenden doden en tientallen enerverende films, waarvan Miss Bala (2011) misschien wel het diepst ingrijpt in het leven van een individu. Een meisje is getuige van een moordpartij en wordt door de verantwoordelijke criminele bende gedwongen diensten te verlenen in het grensgebied van Tijuana. Ondertussen wint ze een missverkiezing.

Pinochet
De Chileense Atacama-woestijn is de plaats van handeling in de documentaire Nostalgia de la luz (2010) van Patricio Guzmán. Hier komen twee groepen mensen samen in: wetenschappers die door telescopen in de hemel turen, en vrouwen die nog dertig jaar na de militaire dictatuur van Pinochet resten van hun vermoorde geliefden zoeken.

Pablo Larraín werd bekend door zijn Pinochet-trilogie, waarvan NO (2012) de meeste prijzen won. Maar in Tony Manero (2008) en Post Mortem (2010) grijpt de Chileense jarenzeventigdictatuur veel meer in op de gewone man. Nou ja, gewoon. Huisacteur Alfredo Castro speelt respectievelijk een moordende John Travolta- wannabe en een assistent-patholoog tijdens de militaire coup in 1973 die zijn vriendin en haar geliefde uit frustratie letterlijk afsluit van de buitenwereld.

Nog ongemakkelijker, maar ook gelardeerd met Larraíns typische vleugjes zwarte humor, is El Club (2015) waarin geëxcommuniceerde priesters na seksueel misbruik zijn weggestopt in een geïsoleerd onderkomen aan zee. Ze doen er alles behalve boete en bidden.

Geschiedenis
Door de decennia heen kregen veel Latijns-Amerikaanse landen te maken met revolutie. In Diarios de motocicleta (2004) scheurt een student geneeskunde (Gael García Bernal) op zijn motor van Buenos Aires naar Venezuela en komt in aanraking met het leed van de lagere sociale klassen. Zijn naam is Ernesto “Che” Guevara en de rest is geschiedenis.

Deslembro (2017) gaat over een pubermeisje dat in 1979 met haar gezin vanuit Parijs naar Latijns-Amerika moet verhuizen en langzaam ontdekt dat haar ouders zijn betrokken bij de strijd van de Sandinisten in Nicaragua en de marxisten in El Salvador.

Vazante (2017) toont in oogstrelend zwart-wit hoe de slavernij in negentiende-eeuws Brazilië een onuitwisbare stempel drukt op de latere geschiedenis van ongelijkheid. Ook het veelvuldig bewierookte El secreto de sus ojos (2009) blikt terug. Een schrijver (Ricardo Darín) raakt gefascineerd door de moord op een mooie vrouw twintig jaar geleden.

Tot slot van deze top 20 van de 21ste eeuw gelukkig ook een heerlijk grappige film: Relatos salvajes (2014), dat bestaat uit zes korte, wilde verhalen. Maar zelfs hier is geweld niet ver te zoeken! Zo loopt een verkeersruzie volkomen uit de hand en slaan twee kersvers getrouwden elkaar de hersens in op hun eigen bruiloft.

Latino’s zoeken liever buiten de cinema naar vrolijkheid om hun ellende te vergeten. Wie vindt het nog vreemd dat de samba en al die andere levenslustige dansen in Latijns-Amerika zijn uitgevonden?

LIJSTJE 6: De 21 meest verlieslijdende films

Sommige films voor een habbekrats verdienden geweldig veel geld (denk aan The Blair Witch Project). Andersom zijn er ook enorm veel films pure ‘box office bombs’ geweest. Dit zijn de 21 ergste ’tankers’ van de 21e eeuw… De bron is Wikipedia.

• Mortal Engines (2018)
• The Long Ranger (2013)
• Sindbad: Legend of the Seven Seas (2003)
• Titan A.E. (2000)
• The Adventures of Pluto Nash (2002)
• Final Fantasy: The Spirits Within (2001)
• A Wrinkle in Time (2018)
• The Alamo (2004)
• John Carter (2012)
• Stealth (2005)
• How Do You Know (2010)
• Supernova (2000)
• Town and Country (2001)
• Treasure Planet (2002)
• King Arthur: Legend of the Sword (2017)
• Monster Trucks (2016)
• Jack and the Giant Slayer (2013)
• Mars Needs Moms (2011)
• Battlefield Earth (2000)
• Evan Almighty (2007)
• Windtalkers (2002)

LIJSTJE 7: 21 obscure filmtips van het IFFR

Ik ben dol op minder bekende films. Dit zijn dus niet klassieke obscure films, daarvoor kan men terecht bij mijn rubriek Camera Obscura. Dit zijn films die soms terecht (La Leggenda da Kasper Hauser) en soms onterecht onontdekt zijn door het grote publiek (Selbstkritik eines Bürgerlichen Hundes). Ze zijn onbekend en onbemind maar hoe dan ook anders. Ik versla IFFR pas sinds 2011, dus alle films van voor die tijd: helaas.

• Small Time Murder Songs (2011)
• Gromozeka (2011)
• L’apollonide (2011)
• Un Nuage dans un Verre d’Eau (2012)
• L’ultimo terrestre (2012)
• 38 Temoins (2012)
• Unfair World (2012)
• La Leggenda da Kasper Hauser (2012)
• El Muerto y Ser Feliz (2013)
• Reality (2013)
• Creative Control (2016)
• Generatie B (2017)
• Selbstkritik eines Bürgerlichen Hundes (2017)
• All You Can Eat Buddah (2018)
• Charlie en Hanna gaan uit (2018)
• Laisser Bronzer les Cadavres (2018)
• I Do Not Care If We Go Down in History as Barbarians (2019)
• A Land Imagined (2019)
• Bloody Marie (2019)
• In My Room (2019)
• Diamantino (2019)

(GAST)LIJSTJE 8: De 21 beste misdaadfilms

Voor de beste misdaadfilms van de 21e eeuw heb ik Chris Angelovski, fotograaf/redacteur, gevraagd om zijn visie te geven. Hij weet er veel meer van dan ik. Dit vond hij de beste misdaadfilms:

’21 Beste Misdaadfilms in de 21e eeuw’

Een top 21 beste misdaadfilms van de 21e eeuw maken. In eerste instantie leek me dit een pittige opgave. Zijn er wel zoveel goede films in dit genre gemaakt in de afgelopen 20 jaar? Vast niet, toch? Met die naïeve gedachte begon ik mijn onderzoek. Maar na slechts enkele minuten bleek al dat ik er volledig naast zat. De echte uitdaging zou worden om 21 films te selecteren uit de enorme lijst van toch wel erg goede misdaadfilms die sinds het jaar 2000 zijn gemaakt. Ik heb een poging gedaan en kwam tot de volgende opsomming (op volgorde van release date):

Sexy Beast, 2000, Jonathan Glazer
Psychologische misdaadfilm waarin de confrontatie tussen twee Britse gangsters centraal staat, met een ijzingwekkende Ben Kingsley in een meesterrol.

Blow, 2001, Ted Demme
Het verhaal van George Jung, die in de jaren ’70 samen met Pablo Escobar verantwoordelijk was voor de introductie van cocaïne op de Amerikaanse markt. Uitstekende rollen van Johnny Depp als George Jung en Jordi Mollà als gluiperige partner-in-crime.

Snatch, 2001, Guy Ritchie
Een typische Guy Ritchie film. Britse droogheid, nare gangsters, humoristische filmtechnieken en een entertainend verhaal van begin tot eind. Verplicht kijkvoer voor elke misdaadfilmliefhebber.

The Score, 2001, Frank Oz
Robert De Niro, Marlon Brando en Edward Norton in een spannende inbraakfilm. Wat wil je nog meer? In de eerste helft van de film wordt de kraak gepland, in de tweede helft uitgevoerd. Met veel gevoel voor detail gefilmd. Voor fans van heistfilms mag deze niet ontbreken.

Training Day, 2001, Antoine Fuqua
Denzel Washington in misschien zijn beste rol ooit als corrupte detective met twijfelachtige normen en waarden. Ethan Hawke eveneens uitstekend als kersverse, naïeve trainee die snel moet leren hoe de onderwereld van Los Angeles echt werkt.

Narc, 2002, Joe Carnahan
Rauw. Guur. Kil. Deze keiharde politiethriller windt er geen doekjes om en neemt je mee in de nare wereld van junkies, dealers, moorden en corrupte detectives. Toch zit er diepte in het verhaal en in de motivaties van de karakters. Zeer sterk acteerwerk van Jason Patric en Ray Liotta.

Collateral, 2004, Michael Mann
Visueel pareltje van Michael Mann. Het is één van de eerste films die met een digitale camera is gefilmd, wat het mogelijk maakte om ’s nachts te filmen zonder daarbij extra te hoeven belichten. Als keerzijde levert dat wel enorm veel ruis op, maar in de context van deze gritty misdaadfilm draagt dat juist weer bij aan de sfeer. Ook is dit één van de weinige rollen van Tom Cruise waarin je vergeet dat je naar Tom Cruise de acteur zit te kijken.

Layer Cake, 2004, Matthew Vaughn
Matthew Vaughn, producer van Guy Ritchie films zoals Lock Stock… en Snatch, heeft goed opgelet en zijn eerste eigen film heeft dan ook een Guy Ritchie-achtige feel. Dat resulteert in een entertainende Britse gangsterfilm, waarin meerdere verhaallijnen door elkaar lopen om uiteindelijk op een geraffineerde manier samen te komen. Besprenkeld met de nodige Britse humor uiteraard.

Eastern Promises, 2007, David Cronenberg
Misdaaddrama over een Russische gangster familie, met een ingetogen hoofdrol van Viggo Mortensen en de altijd uitstekende Vincent Cassel. De naakte vechtscène in de sauna is het hoogtepunt van de film.

In Bruges, 2008, Martin McDonagh
Twee Ierse huurmoordenaars moeten zich na een mislukte opdracht van hun baas verbergen in Brugge, of all places. In deze stad komen ze allerlei eigenaardige karakters tegen met veel humoristische situaties tot gevolg. Totdat hun Britse baas hen komt opzoeken. Dan krijgt de film een andere wending. Met Colin Farrell in één van zijn beste rollen.

The International, 2009, Tom Tykwer
Niet echt een misdaadfilm pur sang, maar de corruptie en (witteboorden-) criminaliteit van banken en andere machtige instituten is wel iets wat in dit genre past. In The International proberen twee Interpol agenten de illegale activiteiten van een high-profilebank op het gebied van internationale wapenhandel aan de kaak te stellen. Maar of dat ze lukt?

Un Prophète, 2009, Jacques Audiard
Intrigerend gevangenisdrama met fantastisch werk van Tahar Rahim in de hoofdrol.

Outrage, 2010, Takeshi Kitano
Een Beat Takeshi gangsterfilm, dat zegt genoeg. Het romantische idee van een ‘eervolle’ Yakuzacultuur wordt door Takeshi wederom ontkracht. Zijn karakter gaat op een gegeven moment de fout in en snijdt bijna uit verveling z’n pink eraf, omdat dat nou eenmaal moet. Vervolgens wordt hij boos als zijn offer niet geaccepteerd wordt.

Drive, 2011, Nicolas Winding Refn
Fantastische film die er technisch uitspringt door de combinatie van geweldige cinematografie, kleur en muziek. Kenmerkend is de rust die uitstraalt bij het vertellen van het verhaal. Refn neemt de tijd om de karakters op te bouwen, om de situatie te schetsen en om sfeer te creëren. Ook maakt dit de spaarzame scènes van extreem geweld daardoor juist des te krachtiger. Drive is een film die ik in het subgenre ‘bedachtzame misdaadfilms’ plaats.

New World, 2013, Hoon-jung Park
Koreaanse misdaadthriller over een undercover detective die worstelt met zijn verplichtingen als detective en zijn loyaliteit aan zijn gangsterpartner met wie hij het imperium wil overnemen. Het script van de film is subliem, het acteerwerk is geweldig, en visueel is de film een pareltje. Een meesterwerk dat je niet mag missen.

Out of the Furnace, 2013, Scott Cooper
Geen typische misdaadfilm, eigenlijk is het meer een drama/actiefilm met misdaadelementen. Desondanks een aanrader. Vooral Casey Affleck als jonge oorlogsveteraan met PTSD steelt de show.

Sicario, 2015, Denis Villeneuve
Eén van mijn favoriete films van de afgelopen 20 jaar. IJzersterk acteerwerk, geweldige sfeeropbouw, goed verhaal, interessante karakters, goede actie. Deze film heeft het allemaal. Ook dit is een film die past in het subgenre ‘bedachtzame misdaadfilms’. Moet je gezien hebben.

Wind River, 2017, Taylor Sheridan
Regisseur Taylor Sheridan schreef de screenplay van deze film, én die van Sicario. Ook bij Wind River merk je de aandacht die wordt besteed aan het vertellen van het verhaal, evenals het ontwikkelen van de karakters. De omgeving versterkt de mistroostigheid van het verhaal; de film speelt zich vrijwel uitsluitend af in de sneeuw en kou.

Wheelman, 2017, Jeremy Rush
Een man die de hele film in een auto rondrijdt en alleen via mobiele telefoon met de buitenwereld communiceert. Kan dat wel interessant zijn? Jazeker, als die rol wordt vervuld door Frank Grillo.

Joker, 2019, Todd Phillips
New York op z’n slechtst. Vuilnis overal, graffiti in de metro, en vrijwel iedereen is een scumbag, psychisch niet in orde, of allebei. Een perfecte broeikas voor de ontwikkeling van het karakter van Joker, met verve neergezet door een fantastische Joaquin Phoenix. Alleen al de moeite waard voor zijn klasse acteerwerk.

The Irishman, 2019, Martin Scorsese
Wat is een overzicht van misdaadfilms zonder een film van Martin Scorsese? Maar The Irishman krijgt geen plaatsje cadeau puur vanwege de regisseur. De film is (ondanks z’n lengte) oprecht ontzettend boeiend. Dat is vooral te danken aan de waanzinnige misdaadsupersterrencast: Robert de Niro, Al Pacino, Harvey Keitel, Bobby Cannavale en Joe Pesci is zelfs weer speciaal voor de film teruggekeerd van zijn acteerpensioen. En wat is Joe Pesci toch geweldig goed. Stephen Graham verrast positief als opgewonden standje Anthony Provenzano. En Domenick Lombardozzi is bijna onherkenbaar als Fat Tony Salerno. Al met al een film die je gewoon moet zien. Ik kan me voor deze lijst geen betere afsluiter bedenken!

LIJSTJE 9: 21 films om gretig bij te schateren

Als schrijver van komedies blijf ik vechten voor de rechten van komische films. De films die een glimlach op onze gezichten toveren, zijn redelijk zeldzaam. Het is namelijk helaas erg in de mode om fan te zijn van serieus drama en grappige films ‘flauw’ te noemen. Laat ze dat maar denken! Jij en ik weten wel beter: dit zijn medicijnen voor de ziel. Hoe meer schaters, hoe meer grappen in de film.

20 schaters:

• Super Troopers (2001)
• Kiss Kiss Bang Bang (2005)
• OSS 117: Le Caire, nid d’espions (2007)
• A Town Called Panic (2009)

15 schaters:

• Amélie (2001)
• Tais-Toi (2003)
• The Taste of Tea (2004)
• Idiocracy (2006)
• Tropic Thunder (2008)

10 schaters:

• State and Main (2000)
• In the Loop (2009)
• Burn After Reading (2008)
• The Grand Budapest Hotel (2014)
• The Nice Guys (2016)

zwarte humor schaters:

• Aaltra (2004)
• Adams Aebler (2005)
• Death at a Funeral (2007)
• Symbol (2009)
• What We Do in the Shadows (2014)
• Aaaaaaaah! (2015)
• Death of Stalin (2017)

LIJSTJE 10: De 21 beste tranenwegpinkfilms

Emoties reiken van lachen naar huilen. Daarom ook een lijst van de beste tranenwegpinkfilms. Ook hiervan heb ik hulp ingeroepen van Cor Oliemeulen. Ik houd zelf van films waarin het drama met mate aanwezig is – meestal tragikomedies. Van onze beide smaken heb ik een mooi lijstje van lieve, gevoelige, traantjesbijwegpinkende films gemaakt. Hoe meer traantjes, hoe emotioneler de film.

6 traantjes:

• The Pianist (2002)
• The Notebook (2004)
• The Boy in the Striped Pajamas (2008)
• Amour (2012)
• 12 Years a Slave (2013)
• For Sama (2019)

5 traantjes:

• Rabbit-Proof Fence (2002)
• The Stoning of Soraya M. (2008)
• Mar Adentro (2015)
• Moonlight (2016)
• Manchester by the Sea (2016)
• Still Alice (2014)

4 traantjes:

• Edi (2002)
• Adem (2010)
• 50/50 (2011)
• The Salesman (2016)
• La Pazza Goia (2016)

3 traantjes:

• Pieces of April (2003)
• Volver (2006)
• Emotifs Anonymes (2011)
• Beasts of the Southern Wild (2012)

LIJSTJE 11: 21 schaamteloze vormen van kopiëren

De afgelopen 20 jaar was ook de periode van schaamteloos kopiëren. Niet alleen kopieerde iedereen zelf films als gek (1 reservekopie toegestaan immers). Ook de filmindustrie zelf deed hier aan mee. En tv-series. Wat te denken van:

• Overbodige sequels (een Shrek was echt genoeg).
• Overbodige remakes (Godzilla).
• Liveactionfilms van klassieke tekenfilms (Jungle Book, Lion King): ze zijn spannender, maar heus niet beter.
• Terugkeer van de 3D-films (inclusief brillenbak bij Pathé).
• Amélie-klonen! Deze film van Jean-Pierre Jeunet leverde een golf films op met ‘quirky’ hoofdpersonen, introduceren van karakters via eigenaardigheden, diverse verhaallijnen en felle kleuren. Denk aan Jeux d’Enfants, Turtles Are Surprisingly Fast Swimmers, Me and Earl and the Dying Girl, Eagle Vs. Shark, I’ m a cyborg but that’s OK. Je kunt er een aparte filmavond van maken.
• Serieficatie van filmklassiekers: Westworld, Fargo, Four Weddings and a Funeral.
• Franchises! Star Wars, Spiderman, Pirates of the Caribbean, ze gaan maar door.
• Acteurs werden letterlijk digitaal gekopieerd en jonger gemaakt. Digitale Tom Cruises gaan ervoor zorgen dat studio’s op den duur geen acteurs meer hoeven te betalen. Kijk de film The Congress om dat idee in een animatiefilm terug te zien.
• Koele, over the top Japanse gangsterfilms komen nu uit alle landen ter wereld (denk aan films als Lucky Number Slevin).
• Fast and the Furious (8 delen in 17 jaar; de 9e staat al klaar).
• Moord en politiedrama in een of ander Amerikaans stadje.
• Een film of serie rondom een moord in een grensgebied (Bon Cop, Bad Cop, Bridge, Grenseland, Sorjonen)
• Überhaupt Scandinavische moordseries.
• Of politieseries in een Nederlandse of Vlaamse provincie (als al die mensen nou echt eens moorden gingen oplossen?).
• Adam Sandler (uitzondering: Punch Drunk Love).
• Misdaadseries over een ‘legendarische’ gangster in Latijns-Amerika (Narcos, El Chapo, El Señor de los Cielos). Narcos vind ik zelf wel genoeg.
• Intouchables-klonen.
• Pixarfilms met sentimentele Disneysausjes.
• Woody Allen die elk jaar een film blijft maken.
• De vele, vele truecrimeseries op Netflix (die wel professioneel gemaakt zijn, dat geef ik toe).
• Wes Anderson en zichzelf… hoewel ik dat niet altijd zo erg vind.

LIJSTJE 12: 21 films die ook ‘The Room’ heten

Eigenlijk een vervolg op lijstje 11. Om een idee te krijgen van hoe fantasieloos men soms titels bedenkt – en om te laten beseffen hoeveel gemiddelde films er elk wel uitkomen. Wie bijvoorbeeld denkt dat men na cultfilm The Room deze titel wel laat zitten, komt bedrogen uit. Nummers en kleuren zijn ook populair. Room 237 is trouwens wel een goede film (maar paste er zo mooi in).

• The Room (2003)
• The Room (2005)
• Room (2006)
• Room 205 (2007)
• Room 33 (2009)
• Room in Rome (2010)
• Room 304 (2011)
• Room 237 (2012)
• The Room (2012)
• The Room (2013)
• Room 8 (2013)
• The Rooms (2014)
• The Room (2015)
• Green Room (2015)
• In the Room (2015)
• The Black Room (2017)
• Red Room (2017)
• Room 104 (2017)
• In My Room (2018)
• The Room (2019)
• Room 9 (2020)

LIJSTJE 13: 21 films van cineasten ouder dan 70 jaar

Ook de 21e eeuw: weinig ruimte voor talenten. Ook al zou je door de enorme hoeveelheid films anders denken. Cineast worden was al nooit makkelijk maar film is meer dan ooit een industrie. Hoe kun je een cineast worden als er nooit een begin is? Het zijn wel gouden tijden voor de cineasten die doorbraken in meer liberale tijden, de regisseurs van intussen 70+. Hieronder met hun beste film (in mijn visie) na hun zeventigste verjaardag (in de 21e eeuw). Een aantal regisseurs in deze lijst is ons helaas ontvallen.

• L’eloge d’Amour (Godard, 2001, 70 jaar)
• Gosford Park ( (Altman, 2001, 76 jaar)
• Gente di Roma (Scola, 2003, 72 jaar)
• El 7º día (Saura, 2004, 72 jaar)
• Le Couperet (Costa-Gavras, 2005, 72 jaar)
• Goya’s Ghosts (Forman, 2006, 72 jaar)
• L’ivresse du Pouvoir (Chabrol, 2006, 76 jaar)
• Les Amours d’Astrée et de Céladon (Rohmer, 2007, 87 jaar)
• Before the Devil Knows You’re Dead (Lumet, 2007, 83 jaar)
• Gran Torino (Eastwood, 2008, 78 jaar)
• Killer Joe (Friedkin, 2011, 76 jaar)
• Midnight in Paris (Allen, 2011, 76 jaar)
• Io e te (Bertolucci, 2012, 71 jaar)
• Vous n’avez Encore Rien Vu (Resnais, 2012, 90 jaar)
• Poesia sin Fin (Joderowsky, 2016, 87 jaar)
• Una Questione Privata (Taviani, 2017, 86 jaar)
• Ready Player One (Spielberg, 2018, 72 jaar)
• Family Romance, LLC (Herzog, 2019, 77 jaar)
• A Hidden Life (Malick, 2019, 76 jaar)
• J’accuse (Polanski, 2019, 86 jaar)
• The Irishman (Scorsese, 2019, 77 jaar)

LIJSTJE 14: 21 beste animatiefilms

Terug naar iets waar je echt wat aan hebt. Animatie werd volwassen in de 21e eeuw. Daarom deze lijst: de 21 beste animatie (en stopmotion) films van de 21e eeuw. Zowel grappig als serieus, zowel voor volwassenen als voor kinderen. Helaas moesten er een hoop fraaie films afvallen (Finding Nemo, Song of the Sea, Up, Mary and Max, Waltz With Bashir, The Girl Who Leapt through Time, Waking Life, The Wind Rises, Fantastic Mr. Fox, Your name). Discussieerbaar? Absoluut.

• Spirited Away (2001)
• Triplettes de Belleville (2003)
• The Incredibles (2004)
• Terkel in Trouble (2004)
• Ghost in the Shell: Innocence (2004)
• Wallace and Gromit and the Curse of the Were-Rabbit (2005)
• Paprika (2006)
• Ratatouille (2007)
• A Scanner Darkly (2007)
• A Town Called Panic (2009)
• Coraline (2009)
• L’Illusioniste (2010)
• A Cat in Paris (2010)
• The Congress (2013)
• O Apostolo (2014)
• Ernest and Celestine (2014)
• Minuscule (2014)
• The Red Turtle (2016)
• My Life as a Zucchini (2016)
• Buñuel in the Labyrinth of Turtles (2018)
• Isle of Dogs (2018)

LIJSTJE 15: 21 beste artsy horrorfilms

De laatste trendy filmgolf: artsy horrorfilms. Horror was lang een specifiek genre voor fans maar is nu een genre waar de cineast zijn of haar neus niet meer voor ophaalt. Horror is met een revival bezig. Dit vind ik zelf de beste 21 artsy horrorfilms.

• El espinazo del diablo (2001)
• 28 Days Later (2002)
• Gozu (2003)
• Calvaire (2004)
• Night Watch (2006)
• Black Sheep (2006)
• The Host (2007)
• Peur(s) du noir (2008)
• Let the Right One In (2008)
• Amer (2009)
• Rare Exports (2010)
• Ixjana (2012)
• The Conjuring (2013)
• The Babadook (2014)
• Francesca (2016)
• Creepy (2016)
• Au-delà des murs (2017)
• Get Out (2017)
• Les Affamés (2018)
• Heridatary (2018)
• Us (2019)

LIJSTJE 16: 21 overbodige sequels

De 21e eeuw is tot nu toe de eeuw van de meest schaamteloze sequels. Ze maken het nog bonter dan ze het in de 20e eeuw al bont maakten. Nog minder originaliteit en creativiteit en nog meer drang om snel geld te verdienen. Uit zakelijk oogpunt misschien slim maar ook vaak totaal respectloos. Met name populaire films en series uit de jaren tachtig zijn de laatste tijd vaak het slachtoffer (die, eerlijk is eerlijk, soms zelf al povere remakes hadden, denk aan Arthur, Grease, Fletch).

Twee belangrijke redenen om het niet te doen:

1. Ze veranderen de leuke film uit je jeugd in iets wat wel de inhoud maar niet de charme en sprankeling van die film heeft. Je mist de acteurs, het jeugdsentiment en zelfs de beroerde effecten uit die tijd.

2. Ze begrijpen niets van de tijd waarin deze film gemaakt werden en die nu voorbij is (James Bond had ook beter kunnen eindigen na de jaren zestig).

• Starsky & Hutch (1975/1979, 2004)
• Mad Max (1979, 1981, 1985, 2015)
• Dukes of Hazzard (1979/1985, 2005)
• The Blues Brothers (1980, 1998, (2021))
• De Smurfen (1981, 2011, 2013, 2017)
• Indiana Jones (1981, 1984, 1989, 2008)
• Tron (1982, 2010)
• Knight Rider (1982/1986, 2008/2009)
• The A-Team (1983/1987, 2010)
• Ghostbusters (1984, 1989, 2016)
• Miami Vice (1984/1990, 2006)
• 21 Jump Street (1987/1991, 2012, 2014)
• Die Hard (1988, 1990, 1995, 2007, 2013)
• It (1990, 2017, 2019)
• Jurassic Park (1993, 1997, 2001, 2015, 2018, 2021)
• Dumb and Dumber (1994, 2014)
• The Mask (1994, 2005)
• X-files (1993/2018, 1998, 2008)
• Independence Day (1996, 2016)
• Zoolander (2001, 2016)
• Evan Allmighty (2003, 2007)

LIJSTJE 17: De 21 meest cinematografische games en meest gamesachtige films

Alles evalueert! Games worden steeds cinematografischer; films meer gamesachtig. Denk aan hoe Hardcore Henry een game nadoet, hoe de ‘cut-scenes’ in GTA V lijken op een gemiddelde komische actiefilm of hoe de nieuwe tv-serie The Witcher is gebaseerd op een game. Complexe verhaallijnen, karakterontwikkeling, muziek en humor: games doen niet meer veel onder voor films. Als je de cinematics van Until Dawn achter elkaar bekijkt (dus de cut-scenes zonder de gameplay), zie je in feite een complete film. Deze evolutie is nog lang niet afgelopen. Wil je alle details? Bekijk dan deze pagina op Wikipedia. De films en games staan hieronder door elkaar:

• Crank (2006)
• Speed Racer (2008)
• Mass Effect 2 (2010)
• Heavy Rain (2010)
• LA Noire (2011)
• Sucker Punch (2011)
• Alan Wake (2012)
• Max Payne 3 (2012)
• Walking Dead (2013, ook een tv-serie)
• GTA V (2013)
• The Last of Us (2014)
• Hardcore Henry (2015)
• Until Dawn (2015)
• Life is Strange (2015 en 2017)
• Quantum Break (2016)
• Late Shift (2016)
• Uncharted 4 (2016)
• Detroit: Become Human (2016)
• Observer (2017)
• Horizon Zero Dawn (2017)
• Bandersnatch (2018)

LIJSTJE 18: 21 beste films van vrouwen

Of vrouwen wezenlijk anders filmmaken dan mannen, daar heb ik mijn twijfels over. Ik houd sowieso niet van onderscheid maken tussen geslachten. Je hebt goede en slechte films – daar houdt het mee op. Met dit lijstje vieren we wel dat vrouwen steeds meer hun weg weten te vinden in een door mannen gedomineerde wereld. Miranda July, Nana Djordjadze en Agnes Jaoui winnen wat mij betreft de hoofdprijzen.

• Le Gout des Autres (2000, Agnes Jaoui)
• American Psycho (2000, Mary Harron)
• 27 Missing Kisses (2000, Nana Djordjadze)
• Lovely & Amazing (2001, Nicole Holofcener)
• Lost in Translation (2003, Sophia Coppola)
• Comme une image (2004, Agnes Jaoui)
• Il est plus facile pour un chameau… (2003, Valeria Bruni-Tedeschi)
• Me and You and Everyone We Know (2005, Miranda July)
• Little Miss Sunshine (2006, Valeria Faris)
• Les Plages d’Agnès (2008, Agnes Varda)
• Wendy & Lucy (2008, Kelly Reichard)
• Fish Tank (2009, Andrea Arnold)
• The Future (2010, Miranda July)
• Take This Waltz (2011, Sarah Polley)
• A Girl Walks Home Alone at Night (2014, Ana Lily Amirpour)
• Chevalier (2015, Athina Rachel Tsangari)
• American Honey (2016, Andrea Arnold)
• Heart of a Dog (2016, Laurie Anderson)
• Lady Bird (2017, Greta Gerwig)
• Un beau soleil intérieur (2017, Claire Denis)
• Lazzaro Felice (2018, Alice Rohrwacher)

LIJSTJE 19: 21 beste films over films

Waarom deze lijst? Waarom niet? Niet alle lijsten hoeven logisch en normaal te zijn. En zo kan ik weer een van mijn favoriete films (Adaptation.) in een lijst zetten. In deze lijst vind je alles: documentaires, films en ik heb er zelfs een serie in gesmokkeld (niet verder vertellen).

• State and Main (2000)
• Muholland Drive (2001)
• Adaptation. (2002)
• Inland Empire (2006)
• The Life Aquatic of Steve Zissou (2004)
• Be Kind Rewind (2008)
• Inglorious Basterds (2009)
• The Artst (2011)
• Berberian Sound Studio (2012)
• Me and Earl and the Dying Girl (2013)
• The Editor (2014)
• Realité (2014)
• Electric Boogaloo: The Untold Story of Cannon Films (2015)
• Hail Ceaser (2016)
• Harold and Lillian: A Hollywood Love Story (2016)
• The Dying of the Light (2016)
• Porno e libertà (2016)
• Dawson City: Frozen Time (2017)
• Saving Brinton (2018)
• The Deuce (2019)

LIJSTJE 20: De 21 laagst scorende speelfilms op IMDB

Nu even aandacht voor de bodem van de cinema. Je hebt films die laag scoren en films die écht laag scoren – ik bedoel lager dan zelfs Birdemic (ik wist niet dat het kon). Ik heb geselecteerd op films die officieel zijn uitgebracht, die minstens 100 votes hadden, waarvan ik het idee heb dat ze geen slachtoffers zijn van online haatcampagnes en als het even kan een paar user reviews hebben. Hoewel deze onderpresterende films niet onze aandacht verdienen, bewonder ik toch ook de moed van deze mensen. De quotes hieronder komen van users op IMDB.com, dus niet van ondergetekende.

• Holnap történt – A nagy bulvárfilm (2009, 1.0) – ‘If you can choose to spend 5 years in the worst gulag or to watch this movie, then start packing.’
• Pure Hearts: Into Chinese Showbiz (2015, 1.0) – ‘Undoubtedly the worst movie I’ve watched. The plot is broken, the acting is ridiculous, and even the poster is ugly.’
• Cumali Ceber: Allah Seni Alsin (2017, 1.0) – ‘This movie likely the worst Turkish movie ever made.’
• Badang (2018) – ‘My forehead is red because of face-palming too much.’
• Roofied: The Lethal Dose (2019, 1.0) – ‘I had to make up an IMDb account just to write about how bad this film is.’ en Roofied (2017, 1.1) – ‘This is a load of crap and terrible acting by that Mr Clarke Tribe and others.’
• Yyyreek!!! Kosmiczna nominacja (2002, 1.1) – ‘This is really most stupid movie I’ve ever seen. But some stupid films are funny. YYYREEK is simply disgusting.’
• Proud American (2008, 1.1) – ‘Since this is such a business-oriented movie, I kept thinking about all the lost income for all the theaters showing this film to such minuscule crowds.’
• Parentesi Tonde (2006, 1.1) – ‘OK, is not possible to see it more than ten minutes but, what a time!’
• Hell At My Heels (2011, 1.1) – ‘It has some campy 1950’s style and soundtrack to it, but clearly it is not designed to be a campy film.’
• The Time Machine (I Found at a Yardsale) (2011, 1.1) – ‘This movie makes Tommy Wiseau’s “The Room” look like a genuine masterpiece.’ (Bekijk een scène op YouTube.)
• Maldito Amor (2014, 1.0) – ‘Cinematography: It doesn’t exist. – Rate: 1/10′
• Kavkazskaya plennitsa! (2014, 1.1) – ‘ It deserves a rotten tomato by all aspects.
• Ther Artifact (2008, 1.1) – ‘They probably had fun making the movie.’
• Krymskiy most. Sdelano s lyubovyu! (2018, 1.1) – ‘It is a bad movie.’
• The Round and Round (2002, 1.2) – ‘”The Round and Round,” has no redeeming qualities I can find, but it’s the pretentiousness of the production that makes it the worst movie ever made.’
• Bolívar: el héroe (2003, 1.2) – ‘Easily the worst so-called “animated film” I’ve ever seen. Avoid at all costs.’
• Frankenpimp (2009, 1.2) – ‘There is nothing worth seeing in this movie other than a couple attractive girls.’
• Avenging Force: The Scarab (2010, 1.2) – ‘The only thing even remotely close to being somewhat OK is the well done poster/DVD cover.’
• Thunderstorm: The Return of Thor (2011, 1.2) – ‘Anyway, this is a terrible movie with great entertainment values. You might throw popcorn at the screen though.’
• Rise of the Black Bat (2012, 1.2) – ‘Sometimes you really have to wonder how these things get made when there are so many talented people trying to make it in the industry. ‘
• Captain Battle: Legacy War (2013, 1.2) – ‘Hey kids, ya like Captain America? Sure you do. Well tell you what, how about you come here and check out Captain Battle!’

LIJSTJE 21 (SLOT): 21 beste films van de 21e eeuw!

Eindelijk: de lijst der lijsten! Mijn 21 beste films van de 21e eeuw. Compleet discutabel! Compleet discussieerbaar! Ik ben het zelfs niet met mezelf eens! Maar mijn lijst is mijn lijst zoals iemand anders lijst iemand anders lijst is. Op volgorde van jaar van uitgave:

• O Brother: Where Art Thou (2000)
• Werckmeister harmóniák (2000)
• Mulholland Drive (2001)
• Amélie (2001)
• Adaptation. (2002)
• Memories of Murder (2003)
• Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)
• Aaltra (2004)
• 12:08 East of Bucharest (2006)
• Cargo 200 (2007)
• You the Living (2008)
• Amer (2009)
• Once Upon A Time in Anatolia (2011)
• Holy Motors (2012)
• L (2012)
• The Master (2012)
• La Grande Belezza (2013)
• The Big Short (2015)
• Realité (2014)
• Grand Budapest Hotel (2014)
• Der Hauptmann (2018)

Meer lezen of luisteren?

• Indebioscoop.com
• QZ
• They Shoot Pictures Don’t They
• The Guardian
• Indiewire
• BBC
• The New European
• Tom’s Guide
• en natuurlijk IMDB.com

En dat was het! Een heerlijk 2020 toegewenst!